De wetenschap
Het onderzoek naar de fascia, chronische pijn, stijfheid en Fluvia Hydra+™
Fasciale disfunctie, dat wil zeggen een fascia die uitdroogt, verdicht en de zenuwen samendrukt die erin liggen, wordt in de peer-reviewed literatuur steeds vaker genoemd als drijvende kracht achter chronische pijn en stijfheid. Deze pagina presenteert het onderzoek dat dit laat zien. Deel A bundelt wat gepubliceerde studies over de fascia hebben ontdekt: wat ze is, hoe ze pijn waarneemt, hoe ze verdicht, hoe ze wordt gemeten en wat er is waargenomen bij specifieke aandoeningen. Deel B somt het gepubliceerde onderzoek op naar elk van de negen ingrediënten van Fluvia Hydra+™. Elke studie draagt een label dat aangeeft welk soort bewijs ze levert, een eenvoudige samenvatting van de resultaten en een link naar PubMed of het tijdschrift.
Laatst herzien op 29 september 2026. Elke link verwijst naar PubMed of het tijdschrift.
Hoe u deze pagina leest
Elke studie draagt een label met het bewijsniveau. Dit label geeft aan welk gewicht de studie kan hebben. Een meta-analyse of een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek kan laten zien of iets werkt bij mensen. Een beeldvormend of anatomisch onderzoek kan laten zien dat een weefsel bij mensen met een aandoening anders is. Een laboratoriumartikel, een dierstudie of een review kan een mechanisme verklaren, maar kan geen effect bij patiënten aantonen. Wij gebruiken al deze soorten onderzoek, omdat een overzicht van het onderzoek uit elk ervan wordt opgebouwd, en we labelen ze zodat u ze kunt onderscheiden.
Wanneer een studie is gefinancierd door het bedrijf dat het geteste ingrediënt produceert, staat dat vermeld in de opmerking, zoals gebruikelijk is bij onderzoeken naar ingrediënten. Wanneer twee goede studies van mening verschillen, worden beide gepresenteerd.
Statistische analyse die meerdere onderzoeken samenbrengt. Het hoogste bewijsniveau wanneer de onderzoeken van goede kwaliteit zijn.
Gestructureerd zoeken naar en samenvatten van alle studies over één vraag, zonder samenvoeging van de cijfergegevens.
De deelnemers worden willekeurig verdeeld over de behandeling en de controlegroep. De standaard om na te gaan of iets werkt.
Onderzoek bij mensen zonder randomisatie, of open onderzoek zonder placebo.
Experiment met menselijke vrijwilligers, bijvoorbeeld een injectie in de fascia om de gevoeligheid te testen, en geen behandelonderzoek.
Metingen van de fascia met echografie, elastografie of MRI bij patiënten, vergeleken met controles.
Menselijk weefsel dat onder de microscoop of door dissectie is bestudeerd.
Werk met celculturen, bij dieren of in de biochemie. Verklaart een mechanisme; toont geen effect bij mensen aan.
Enkele behandelde patiënten die worden beschreven, zonder controlegroep.
Narratieve synthese of hypotheseartikel geschreven door experts. Nuttig voor de context; geen primair bewijs.
Artikel dat definities of terminologie voorstelt.
Deel A
De fascia
De fascia is het bindweefsel dat de ruimte tussen al het andere in het lichaam opvult. Het is één doorlopende laag die elke spier, elke zenuw, elk gewricht en elk orgaan omhult. Tot voor kort werd ze beschouwd als louter verpakking. Het onderstaande onderzoek, voor het grootste deel gepubliceerd in de afgelopen vijf tot tien jaar, verklaart waarom die opvatting is veranderd.
Wat de fascia is13 onderzoeken
Gezonde fascia is zacht, soepel en grotendeels uit water opgebouwd. Dat water wordt vastgehouden door hyaluronzuur, aangemaakt door cellen in de fascia zelf, en door een raamwerk van collageen. Zolang de fascia haar toevoer van water en voedingsstoffen krijgt, blijven haar lagen gehydrateerd en glijden ze vrij over de spieren en zenuwen die ze omhullen. De hier gepresenteerde studies beschrijven de anatomie: de samenstelling van de fascia, de cellen die haar gehydrateerd houden en de hoeveelheid hyaluronzuur in verschillende delen van het lichaam.
2017DefinitieartikelDefining the fascial systemJournal of Bodywork and Movement Therapies. Adstrum S et al.
Populatie en onderwerp van de studieConsensusartikel van het Fascial Nomenclature Committee van de Fascia Research Society.
ResultatenPresenteert de door het comité voorgestelde definitie van het fasciale systeem als een netwerk van zacht bindweefsel dat zich uitstrekt over het hele lichaam, en legt uit waarom deze term een definitie nodig had die voor alle disciplines geldt.
OpmerkingenConsensusverklaring, geen gegevensstudie.
2025DefinitieartikelTowards a comprehensive definition of the human fascial systemJournal of Anatomy. Stecco C, Pratt RL, Nemetz LD, Schleip R, Stecco A, Theise ND.
Populatie en onderwerp van de studieVoorstel van zes onderzoekers die gespecialiseerd zijn in de fascia, waarin histologische, mechanische en klinische gegevens zijn samengebracht.
ResultatenStelt voor dat de fascia's een anatomisch systeem vormen: een netwerk van gelaagd bindweefsel, verspreid over het hele lichaam, dat spanning en beweeglijkheid door glijden langs zijn grensvlakken mogelijk maakt. Beschrijft twee fundamentele soorten lagen, de ene collageenrijk en stijf, de andere rijk aan hyaluronzuur en visceus, waardoor vloeistoffen vrij kunnen circuleren.
OpmerkingenVoorstel van een groep toonaangevende fasciaonderzoekers.
2011Anatomisch onderzoekHyaluronan within fascia in the etiology of myofascial painSurgical and Radiologic Anatomy. Stecco C et al.
Populatie en onderwerp van de studieDiepe fascia en onderliggende spier, afgenomen ter hoogte van de hals, de buik en het dijbeen bij drie verse kadavers, plus echografie bij 22 vrijwilligers.
ResultatenToonde een laag hyaluronzuur aan tussen de fascia en de spier, en in het losse bindweefsel dat de vezelachtige sublagen van de diepe fascia scheidt, samen met fibroblastachtige cellen die gespecialiseerd lijken in de aanmaak ervan (later fasciacyten genoemd). Gemiddelde dikte van de diepe fascia op de echografie: 1,88 mm voor de fascia lata, 1,68 mm voor de rectusschede, 1,73 mm voor de fascia van de m. sternocleidomastoideus.
OpmerkingenKleine kadaversteekproef; voorgesteld mechanisme, niet getest.
2018Anatomisch onderzoekThe fasciacytes: a new cell devoted to movement between fascial layers regulationClinical Anatomy. Stecco C et al.
Populatie en onderwerp van de studieMonsters van menselijke fascia; alciaanblauwkleuring, immunohistochemie met hyaluronzuurbindend eiwit, elektronenmicroscopie en RT-PCR voor HAS2.
ResultatenIdentificeert een celtype verwant aan fibroblasten (vimentinepositief, CD68-negatief, HAS2-mRNA tot expressie brengend), gelegen op de overgang tussen de fascia en de spier en tussen de sublagen van de fascia, dat de hyaluronzuurrijke matrix aanmaakt. De auteurs noemen deze cellen fasciacyten en benadrukken dat hyaluronzuur onmisbaar is voor het glijden tussen de lagen van de fascia.
OpmerkingenEén onderzoeksgroep; omvang van de steekproef niet vermeld in de samenvatting.
2018Anatomisch onderzoekQuantification of hyaluronan in human fasciae: variations with function and anatomical siteJournal of Anatomy. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieMonsters van menselijke fascia afkomstig van meerdere anatomische plaatsen.
ResultatenEerste directe meting van het hyaluronzuurgehalte van menselijke fascia. De hoeveelheid varieert per plaats en naargelang de fascia moet kunnen glijden: ongeveer 35 µg/g in de fascia lata en 29 µg/g in de rectusschede, ongeveer 6 µg/g in de fascia die aan de spier vastzit (trapezius, deltoïdeus) en ongeveer 90 µg/g in de retinacula van de enkel, waar de beweging het grootst is. Geen significant verschil naar leeftijd of geslacht, behalve voor de plantaire fascia.
OpmerkingenDwarsdoorsnedeanalyse van weefsel.
2016Anatomisch onderzoekHormone receptor expression in human fascial tissueEuropean Journal of Histochemistry. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieFascia afgenomen bij 8 vrouwen van 42 tot 70 jaar (vóór en na de menopauze) tijdens orthopedische ingrepen, plus gekweekte fasciale fibroblasten.
ResultatenDe oestrogeenreceptor alfa en de relaxinereceptor 1 komen tot expressie in de fibroblasten van alle onderzochte fasciale plaatsen, en in mindere mate bij vrouwen na de menopauze. De relaxinereceptor was ook aanwezig op bloedvaten en zenuwen. Voorgesteld als schakel tussen hormonale factoren en myofasciale pijn.
OpmerkingenWeefsel van acht vrouwen.
2019Dier- of laboratoriumstudieSensitivity of the fasciae to sex hormone levels: modulation of collagen-I, collagen-III and fibrillin productionPLOS ONE. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieFibroblasten geïsoleerd uit menselijke fascia lata, in vitro behandeld met β-estradiol en relaxine-1 in concentraties die overeenkomen met de fasen van de menstruatiecyclus, de menopauze en de zwangerschap.
ResultatenDe cellen van de fascia pasten hun aanmaak van extracellulaire matrix aan naargelang de hormoonspiegels. Onder β-estradiol daalde de collageen-I-positiviteit van 6 % (folliculaire fase) naar 1,9 % (periovulatoire fase); toevoeging van relaxine-1 verminderde de aanmaak van matrix nog verder. De auteurs zien hierin een eerste stap om te begrijpen hoe hormonale schommelingen de aanmaak van matrix in de fascia kunnen ontregelen.
OpmerkingenOnderzoek op celculturen.
2024ReviewFascia as a regulatory system in health and diseaseFrontiers in Neurology. Slater AM et al.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve mini-review.
ResultatenBeschrijft het fasciale systeem als sterk geïnnerveerd en rijk aan bloedvaten, lymfevaten en receptoren voor hormonen en neurotransmitters, en bespreekt de continuïteit ervan met het zenuwstelsel. Stelt fasciale ontregeling voor als factor bij hypermobiliteitssyndromen, autonome dysregulatie, mestcelactivatie en verworven bindweefselaandoeningen.
OpmerkingenReview bedoeld om hypotheses te genereren.
2021Anatomisch onderzoekAn anatomical comparison of the fasciae of the thigh: a macroscopic, microscopic and ultrasound imaging studyJournal of Anatomy. Pirri C et al.
Populatie en onderwerp van de studieFasciale lagen van drie verse kadavers, vergeleken met de echografie van 20 gezonde vrijwilligers.
ResultatenBrengt de gelaagde structuur van de fascia van het dijbeen in kaart (oppervlakkige vetlaag, oppervlakkige fascia, diepe vetlaag, diepe aponeurotische en epimysiale fascia) en vermeldt de dikte per regio, bijvoorbeeld 556,8 ± 176,2 µm voor de diepe fascia aan de voorzijde en 1.112 ± 237,9 µm aan de zijkant op de histologie. Stelt referentiewaarden vast voor de interpretatie van de fascia op de echografie.
OpmerkingenAlleen gezonde vrijwilligers.
2021ReviewHyaluronan and the fascial frontierInternational Journal of Molecular Sciences. Pratt RL.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve review van de biologie van hyaluronzuur in de fascia.
ResultatenBespreekt hyaluronzuur als het meest voorkomende polysacharide van de matrix van het bindweefsel, zijn gevoeligheid voor chemische, mechanische en hormonale veranderingen, en zijn rol bij het glijden tussen de lagen van de fascia, van de fasciacyten tot chronische pijn.
OpmerkingenReview; mechanisme deels afgeleid uit niet-fasciale weefsels.
2025Systematische reviewThe future of fascia: a scoping review on emerging research trends and recommended sample sizes and effect sizes in fascia studiesInternational Journal of Molecular Sciences. Zieliński G.
Populatie en onderwerp van de studieScoping review; 31 meta-analyses gebruikt om referentiewaarden voor effectgrootte en steekproefomvang te berekenen.
ResultatenStelt vast dat toekomstig onderzoek naar de fascia zich zou moeten richten op haar rol bij de organisatie van beweging en bij chronische pijn, in het bijzonder bij ouderen, en dat moderne beeldvorming en manuele of bewegingstherapieën de manier waarop fasciale disfunctie wordt gediagnosticeerd en behandeld zouden kunnen veranderen. Stelt drempelwaarden voor de effectgrootte en een minimale steekproefomvang voor fasciastudies voor.
OpmerkingenMethodologisch artikel.
2023Anatomisch onderzoekDetection of mast cells in human superficial fasciaInternational Journal of Molecular Sciences. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieOppervlakkige fascia van de buikwand van drie volwassen vrijwilligers; kleuring met toluïdineblauw en safranine O, en elektronenmicroscopie.
ResultatenDe mestcellen, immuuncellen die histamine en ontstekingsmediatoren vrijgeven, zijn verspreid over de oppervlakkige fascia tussen de collageenbundels, in de buurt van de bloedvaten en vlak bij de zenuwen, met ongeveer 20 per mm². De fascia bevat haar eigen ontstekingscellen, wat volgens de auteurs fundamenteel is om fasciale disfunctie te begrijpen.
OpmerkingenKleine anatomische steekproef.
2025Systematische reviewHistology of the fascial planes: a systematic review of the microstructural foundations of regional anesthesiaJournal of Anesthesia, Analgesia and Critical Care. De Cassai A et al.
Populatie en onderwerp van de studieSystematische review van 17 histologische studies van de menselijke fasciale vlakken van de thoracale, abdominale en lumbale regio en van de onderste ledematen.
ResultatenStelt dat de fascia, vroeger beschouwd als een passief structureel weefsel, nu wordt erkend als een biologisch actief grensvlak dat essentieel is voor stabiliteit, krachtoverdracht, proprioceptie en nociceptie, en bevestigt dat de fascia's een gedeelde opbouw hebben uit meerdere lagen dicht en los bindweefsel, met de innervatie en de bloedvoorziening waardoor ze relevant zijn voor pijn.
OpmerkingenGeregistreerde systematische review.
De fascia, een zintuiglijk weefsel15 onderzoeken
De fascia is niet louter een omhulsel. Ze is geïnnerveerd. Studies bij dieren en mensen tonen dichte netwerken van zenuwuiteinden in de fascia, waarvan veel van het type dat pijn registreert, en hun aantal neemt toe wanneer het weefsel geïrriteerd raakt. Bij experimenten met gezonde vrijwilligers veroorzaakte stimulatie van de fascia een sterkere, langduriger en uitgebreidere pijn dan stimulatie van de spier eronder. Daarom kan een samengeperste fascia pijn veroorzaken die beeldvorming van spieren, botten en gewrichten nooit verklaart.
2011Anatomisch onderzoekSensory innervation of the thoracolumbar fascia in rats and humansNeuroscience. Tesarz J, Hoheisel U, Wiedenhofer B, Mense S.
Populatie en onderwerp van de studieKwantitatieve immunohistochemie van zenuwuiteinden die CGRP en substance P bevatten in de thoracolumbale fascia van de rat, met een voorlopige beoordeling op menselijke monsters.
ResultatenDe thoracolumbale fascia is dicht geïnnerveerd, met duidelijke verschillen tussen de lagen. De vrije zenuwuiteinden die positief zijn voor substance P, vermoedelijk nociceptief, werden alleen aangetroffen in de buitenste laag en het aangrenzende onderhuidse weefsel. De auteurs concluderen dat de fascia een belangrijke rol zou kunnen spelen bij lage rugpijn.
OpmerkingenGekwantificeerd op rattenweefsel, bevestigd op menselijke monsters.
2019Anatomisch onderzoekInnervation of the thoracolumbar fasciaEuropean Journal of Translational Myology. Mense S.
Populatie en onderwerp van de studieImmunohistochemie van de thoracolumbale fascia van de rat, met enkele waarnemingen bij de mens.
ResultatenHet enige waargenomen receptieve zenuwuiteinde was het vrije zenuwuiteinde; er waren geen gekapselde receptoren aanwezig. De meeste vezels waren gemarkeerd voor CGRP en substance P, waarvan de laatste zeer waarschijnlijk nociceptoren zijn. De vergelijking tussen ontstoken en intacte fascia toonde een toename van CGRP- en SP-positieve vezels in het ontstoken weefsel, naar voren gebracht als mogelijke verklaring voor lage rugpijn, aangezien letsels van de fascia gepaard gaan met steriele ontsteking.
OpmerkingenHoofdzakelijk rattenweefsel, met waarnemingen bij de mens.
2011Dier- of laboratoriumstudieNociceptive input from the rat thoracolumbar fascia to lumbar dorsal horn neuronesEuropean Journal of Pain. Hoheisel U et al.
Populatie en onderwerp van de studieElektrofysiologische registraties van neuronen van de dorsale hoorn van het ruggenmerg bij verdoofde ratten.
ResultatenZes tot veertien procent van de neuronen van de segmenten Th13–L2 ontving nociceptieve signalen afkomstig van de thoracolumbale fascia. Na een experimenteel opgewekte ontsteking in een spier van de onderrug steeg het aandeel neuronen dat reageerde op de signalen van de fascia van 4 % naar 15 %, en neuronen van een segment dat normaal geen signalen van de fascia ontving, begonnen te reageren. Deze gegevens suggereren dat nociceptieve signalen van de fascia bijdragen aan lage rugpijn.
OpmerkingenDierstudie.
2021Dier- of laboratoriumstudieEvidence of a new hidden neural network into deep fasciaeScientific Reports. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieThoracolumbale (aponeurotische) fascia en glutale (epimysiale) fascia van 7 volwassen muizen; elektronenmicroscopie en immunohistochemie.
ResultatenHet fasciale weefsel wordt doorkruist door een dicht netwerk van ruitvormige zenuwen. De innervatie was significant hoger in de thoracolumbale fascia (9,01 ± 0,98 % van het oppervlak; 500,9 ± 43,1 vertakkingspunten/mm²) dan in de glutale fascia (2,78 ± 0,6 %; 140,3 ± 31,6/mm²). Beide bevatten autonome vezels met dezelfde dichtheid.
OpmerkingenOnderzoek bij muizen.
2022Systematische reviewFascial innervation: a systematic review of the literatureInternational Journal of Molecular Sciences. Suarez-Rodriguez V et al.
Populatie en onderwerp van de studie23 histologische en immunohistochemische studies (2000–2021): 10 bij de mens, 2 bij mens en rat, de overige bij rat, muis en paard.
ResultatenDe thoracolumbale fascia was de meest onderzochte regio. Van studie tot studie vertonen de fascia's een gevarieerde innervatie, van vrije zenuwuiteinden tot pacini- en ruffinilichaampjes, waarbij CGRP en substance P tot de meest voorkomende markers behoren, en de fascia's worden steeds vaker beschouwd als een mogelijke bron van myofasciale pijn.
OpmerkingenOmvat humane en dierlijke histologie.
2020Anatomisch onderzoekFascia and soft tissues innervation in the human hip and their possible role in post-surgical painJournal of Orthopaedic Research. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieTien weefseltypen (huid, vet, oppervlakkige en diepe fascia, spier, gewrichtskapsel, banden, pees) afgenomen bij 11 patiënten die aan de heup werden geopereerd en bij 2 kadavers, gemarkeerd voor schwanncellen.
ResultatenDe huid was het meest geïnnerveerde weefsel (0,73 ± 0,37 % positief oppervlak) en de pees het minst geïnnerveerde (0,07 ± 0,01 %). De oppervlakkige fascia vertoonde 0,22 tot 0,26 % positief oppervlak, met netwerken van kleine vezels, terwijl de spier een vergelijkbaar percentage vertoonde, maar gedragen door enkele grote zenuwen. De auteurs noemen de innervatie van de fascia en de weke delen als factor bij aanhoudende pijn na een heupoperatie.
OpmerkingenKleine steekproef; geen vergelijkingsgroep voor pijn.
2022Anatomisch onderzoekInnervation of human superficial fasciaFrontiers in Neuroanatomy. Fede C et al.
Populatie en onderwerp van de studieOppervlakkige fascia van de buik en het dijbeen van geopereerde patiënten; histologie en immunohistochemie voor zenuwmarkers en sympathische markers.
ResultatenDe oppervlakkige fascia heeft een uitgebreide innervatie, gelegen rond de bloedvaten, vlak bij de vetcellen en in het bindweefsel zelf, in de vorm van dunne (4,8 ± 2,6 µm) en bredere (21,1 ± 12,2 µm) zenuwbundels. Ongeveer een derde van de innervatie was autonoom (S100/TH-verhouding van 2,96; 33,82 % autonoom).
OpmerkingenBeschrijvend onderzoek; omvang van de steekproef niet vermeld in de samenvatting.
2014Experimenteel onderzoek bij mensenSensory findings after stimulation of the thoracolumbar fascia with hypertonic saline suggest its contribution to low back painPain. Schilder A et al.
Populatie en onderwerp van de studie12 gezonde vrijwilligers; echogeleide injecties van hypertone zoutoplossing in de m. erector spinae, in de achterste laag van de thoracolumbale fascia en in het onderhuidse weefsel erboven.
ResultatenDe injecties in de fascia veroorzaakten een in de tijd significant grotere pijnreactie dan de injecties in het onderhuidse weefsel (p<0,01) of in de spier (p<0,001), voornamelijk door een langere duur van de pijn. De uitstraling van de pijn en de affectieve dimensie ervan na injectie in de fascia waren groter dan die waargenomen bij de spier en het onderhuidse weefsel. De woorden waarmee de pijn werd beschreven (branderig, stekend, prikkend) wezen op betrokkenheid van A- en C-vezelnociceptoren.
OpmerkingenExperimentele acute pijn bij gezonde mensen, geen chronische aandoening.
2022Experimenteel onderzoek bij mensenDose-dependent pain and pain radiation after chemical stimulation of the thoracolumbar fascia and multifidus muscleLife. Vogel S et al.
Populatie en onderwerp van de studie16 gezonde proefpersonen; injecties van 50, 200 en 800 µL hypertone zoutoplossing in de thoracolumbale fascia en de m. multifidus, volgens een enkelblind cross-overontwerp.
ResultatenDe injecties in de fascia veroorzaakten een significant hogere pijnpiek (+86 %, p<0,001), langere pijn (p<0,05) en uitgebreidere pijngebieden (+65 %, p<0,02) dan dezelfde injecties in de spier. Grotere volumes die in de spier werden ingespoten, compenseerden de lagere gevoeligheid ervan niet.
OpmerkingenAcuut experimenteel model; gezonde vrijwilligers.
2012Experimenteel onderzoek bij mensenNGF-evoked sensitization of muscle fascia nociceptors in humansPain. Deising S et al.
Populatie en onderwerp van de studie14 mannelijke vrijwilligers; zenuwgroeifactor (NGF) onder echogeleiding ingespoten in de fascia van de lumbale m. erector spinae, met gevoeligheidstests gedurende 21 dagen.
ResultatenNGF veroorzaakte een aanhoudende (dag 1 tot 7) en significante daling van de drukpijndrempels en verhoogde de door inspanning opgewekte spierpijn en de hyperalgesie voor stootprikkels; de pijn bij het inspuiten van een zure buffer bleef twee weken verhoogd. De auteurs concluderen dat de nociceptoren van de fascia bijzonder gevoelig lijken voor sensibilisatie en kunnen bijdragen aan acute of chronische spierpijn.
OpmerkingenKlein experimenteel onderzoek bij gezonde mannen.
2021ReviewFascia mobility, proprioception, and myofascial painLife. Langevin HM.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve review geschreven door de directeur van het National Center for Complementary and Integrative Health van de NIH.
ResultatenBenadrukt dat de fascia's, in het bijzonder het diepe epimysium en de aponeurosen, sinds kort worden erkend als sterk geïnnerveerd door vezels met een kleine diameter die nociceptieve signalen kunnen doorgeven, met name bij ontsteking. Stelt voor dat de beweeglijkheid van de fascia langs de glijvlakken essentieel is voor de goede werking en een rol kan spelen bij proprioceptie en myofasciale pijn.
OpmerkingenStandpuntartikel afkomstig van de NIH.
2019Dier- of laboratoriumstudieFascia is able to actively contract and may thereby influence musculoskeletal dynamicsFrontiers in Physiology. Schleip R et al.
Populatie en onderwerp van de studieMonsters van menselijke fascia van 31 donoren en fascia van 20 ratten; immunohistochemie van myofibroblasten en krachtmetingen op geïsoleerde rattenfascia.
ResultatenDe dichtheid van myofibroblasten was hoger in de menselijke lumbale fascia dan in de fascia lata of de plantaire fascia. Het geïsoleerde fasciale weefsel trok samen als reactie op TGF-β1 en andere stimulantia, en de dichtheid van myofibroblasten correleerde met de contractiele respons (r = 0,83, p<0,001). Suggereert dat de fascia haar eigen spanning kan opwekken.
OpmerkingenEx-vivoweefsel; de krachtvoorspellingen voor effecten op het hele lichaam zijn gemodelleerd, niet gemeten.
2015Dier- of laboratoriumstudieInflammation of the thoracolumbar fascia excites and sensitizes rat dorsal horn neuronsEuropean Journal of Pain. Hoheisel U, Rosner J, Mense S.
Populatie en onderwerp van de studieRatten bij wie de thoracolumbale fascia gedurende 12 dagen experimenteel was ontstoken, vergeleken met controles die fysiologische zoutoplossing kregen; registraties van neuronen van het ruggenmerg.
ResultatenNa de ontsteking van de fascia begonnen neuronen van het ruggenmerg die normaal geen signalen ervan ontvingen te reageren (11,1 %), steeg het aandeel neuronen dat reageerde op diepe weefsels van 10,8 % naar 33,3 %, en verwierven veel neuronen nieuwe receptieve velden in de poot. Een ontstoken fascia betrekt circuits van het ruggenmerg die ze normaal niet bereikt, wat de auteurs voorstellen als verklaring voor de uitbreiding van de pijn.
OpmerkingenDierstudie.
2015Dier- of laboratoriumstudieInnervation changes induced by inflammation of the rat thoracolumbar fasciaNeuroscience. Hoheisel U et al.
Populatie en onderwerp van de studieHistologie van ontstoken thoracolumbale fascia vergeleken met intacte fascia bij de rat, met kwantificering van de lengte van de zenuwvezels en van de vrije zenuwuiteinden per laag.
ResultatenWanneer de fascia ontstoken is, neemt de dichtheid van de vezels die positief zijn voor substance P, vermoedelijk pijngevoelig, significant toe. De pijn die van de fascia uitgaat, kan dus niet alleen voortkomen uit zenuwuiteinden die meer worden geactiveerd, maar ook uit meer pijngevoelige uiteinden die zich daar ontwikkelen.
OpmerkingenDierstudie.
2016Dier- of laboratoriumstudieEvidence for the existence of nociceptors in rat thoracolumbar fasciaJournal of Bodywork and Movement Therapies. Mense S, Hoheisel U.
Populatie en onderwerp van de studieHistologie van de thoracolumbale fascia van de rat met behulp van markers van pijngevoelige vezels (CGRP, substance P, TRPV1), met en zonder opgewekte ontsteking.
ResultatenDe dichtheid van de pijngevoelige vezels nam significant toe in de binnenste en buitenste lagen van de fascia wanneer die ontstoken was, en elektrische stimulatie van de zenuwwortels veroorzaakte plasmalekkage in de fascia, wat een direct functioneel bewijs is dat de fascia nociceptoren bezit. De auteurs concluderen dat dit de pijn zou kunnen verklaren die afkomstig is van een pathologisch veranderde fascia.
OpmerkingenDierstudie.
Fasciale verdichting13 onderzoeken
Wanneer de fascia haar toevoer van water en voedingsstoffen verliest, klontert het hyaluronzuur dat erin zit samen en wordt de vloeistof tussen haar lagen dikker. Het weefsel verdicht: het wordt stijver, de lagen glijden niet meer over elkaar en het drukt de spieren en zenuwen samen die erdoorheen lopen. De pijnliteratuur introduceerde in 2014 de term fasciale verdichting om precies deze verandering te beschrijven, en onderscheidde haar van fibrose, de littekenvorming van de collageenlagen zelf. De verdichting wordt beschreven als omkeerbaar. De onderstaande studies vormen het bewijs voor dit concept, de natuurkunde erachter en de waarnemingen ten gunste van de omkeerbaarheid ervan.
2014ReviewPainful connections: densification versus fibrosis of fasciaCurrent Pain and Headache Reports. Pavan PG, Stecco A, Stern R, Stecco C.
Populatie en onderwerp van de studieReview van de structuur en de mechanica van de diepe fascia.
ResultatenHet artikel dat de twee termen onderscheidt. Verdichting is een verandering in de viscositeit van het losse bindweefsel binnen de fascia, die de auteurs beschrijven als gemakkelijk omkeerbaar en verbonden met voeding, beweging en overbelasting. Fibrose is een verandering van de vezelachtige lagen zelf, verbonden met trauma's, chirurgie, diabetes en veroudering. Beide kunnen de mechanische eigenschappen van de diepe fascia veranderen en zenuwreceptoren insluiten.
OpmerkingenDe review die deze termen heeft gedefinieerd.
2013ReviewFascial components of the myofascial pain syndromeCurrent Pain and Headache Reports. Stecco A et al.
Populatie en onderwerp van de studieReview van de biologie van de fascia en van haar hyaluronzuurrijke matrix in relatie tot het myofasciaal pijnsyndroom.
ResultatenBetoogt dat de rol van de fascia in het myofasciaal pijnsyndroom vaak over het hoofd is gezien, en vat samen hoe veranderingen van de hyaluronzuurrijke matrix, van de fibroblasten en van de samenstelling van het collageen de pathologische veranderingen zouden kunnen veroorzaken die na een trauma worden waargenomen.
OpmerkingenNarratieve review.
2015ReviewViscoelastic properties of hyaluronan in physiological conditionsF1000Research. Cowman MK et al.
Populatie en onderwerp van de studieReview van de fysische chemie van hyaluronzuuroplossingen in en onder de diepe fascia.
ResultatenVerklaart de natuurkunde van de verdichting. Hyaluronzuuroplossingen zijn zeer visceus en niet-newtoniaans; veranderingen in concentratie, moleculair gewicht of covalente modificaties tijdens ontsteking kunnen grote gevolgen hebben voor het glijden van de fascia. Onbeweeglijkheid kan de concentratie en de viscositeit van het hyaluronzuur verhogen en de smering en het glijden van de lagen bindweefsel en spier verminderen, en ontsteking kan de viscositeit nog verder doen toenemen.
OpmerkingenReview van fysische eigenschappen; geen studie bij patiënten.
2022ReviewDensification: hyaluronan aggregation in different human organsBioengineering. Stecco A, Cowman M, Pirri N, Raghavan P, Pirri C.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve review van de aggregatie van hyaluronzuur in verschillende organen.
ResultatenGeeft aan dat aggregatie van hyaluronzuur (verdichting) is beschreven in de lever, het oog, de long, de nier, de bloedvaten, de spier, de fascia en de huid, en dat ze in al deze weefsels de viscositeit van de extracellulaire matrix verhoogt, wat leidt tot stijfheid en disfunctie van het orgaan. Benadrukt dat in sommige organen fibrose kan volgen op verdichting op lange termijn, en dat dynamische echografie en elastografie het mogelijk maken die vroeg op te sporen.
OpmerkingenNarratieve review over meerdere organen.
2022ReviewPathophysiological and therapeutic roles of fascial hyaluronan in obesity-related myofascial diseaseInternational Journal of Molecular Sciences. Ugwoke CK, Cvetko E, Umek N.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve review van een onafhankelijke groep (Universiteit van Ljubljana).
ResultatenOnderzoekt hoe chronische ontsteking, oxidatieve stress en een veranderd vetmetabolisme de fysische en biologische eigenschappen van het hyaluronzuur van de fascia kunnen veranderen, en herinnert aan het onderscheid tussen verdichting, die omkeerbaar is, en fibrose, die moeilijk om te keren is. Benadrukt dat behandelingen op basis van hyaluronzuur worden gebruikt bij orthopedische aandoeningen die mechanismen delen met myofasciale pathologieën.
OpmerkingenReview gericht op obesitas.
2024Dier- of laboratoriumstudieThe impact of sciatic nerve injury on extracellular matrix of lower limb muscle and thoracolumbar fasciaInternational Journal of Molecular Sciences. Zhao X et al.
Populatie en onderwerp van de studie18 ratten: 12 met een eenzijdig letsel van de heupzenuw en 6 controles; hyaluronzuur en collageen gemeten in de spier en de thoracolumbale fascia na 6 weken.
ResultatenNa een zenuwletsel in slechts één poot nam het hyaluronzuur van de thoracolumbale fascia aan beide zijden af (66,95 ± 20,08 µg/g links en 112,66 ± 30,53 µg/g rechts, tegenover 167,18 ± 31,13 µg/g bij gezonde ratten), terwijl het collageen toenam (115,89 ± 28,18 en 90,43 ± 20,83 tegenover 47,51 ± 7,82 µg/g). Het hyaluronzuur van de spier nam eveneens af, met ongeveer een derde. Toont aan dat een zenuwletsel de matrix van de fascia verandert, ook op afstand van het letsel.
OpmerkingenDierstudie; geen eindpunt voor pijn.
2016CasusreeksHuman recombinant hyaluronidase injections for upper limb muscle stiffness in individuals with cerebral injuryEBioMedicine. Raghavan P, Lu Y, Mirchandani M, Stecco A.
Populatie en onderwerp van de studie20 patiënten met eenzijdige spasticiteit van de bovenste ledemaat na een hersenletsel; injecties met hyaluronidase beoordeeld op vier tijdstippen, tot 3 à 5 maanden.
ResultatenTest het idee dat ophoping van hyaluronzuur in de spier de stijfheid veroorzaakt. Na injecties met het enzym dat hyaluronzuur afbreekt, namen de passieve beweeglijkheid van alle gewrichten en de actieve beweeglijkheid van de meeste ervan binnen twee weken toe en bleven ze maandenlang behouden, en daalden de gemodificeerde Ashworth-scores, zonder klinisch significante zwakte of bijwerkingen. Het hyaluronzuur dat deze spieren stijf maakt, is hetzelfde als dat wat tussen de lagen van de fascia dikker wordt wanneer die verdicht, en de afbraak ervan herstelde de beweging.
OpmerkingenOpen casusreeks; de auteurs pleiten voor placebogecontroleerde onderzoeken.
2014Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoekUltrasonography in myofascial neck pain: randomized clinical trial for diagnosis and follow-upSurgical and Radiologic Anatomy. Stecco A, Meneghini A, Stern R, Stecco C, Imamura M.
Populatie en onderwerp van de studie28 patiënten met chronische nekpijn en 25 gezonde proefpersonen; echografische dikte van de fascia van de m. sternocleidomastoideus en de mm. scaleni, en van hun losse en dichte sublagen, vóór en na behandeling.
ResultatenDe fascia was bij de patiënten significant dikker. Na de behandeling namen zowel de pijn als de dikte van de fascia af, en die afname kwam specifiek van de sublaag van los bindweefsel, en niet van de dichte laag. De auteurs stellen een dikte van 0,15 cm van de fascia van de m. sternocleidomastoideus voor als diagnostische drempel en concluderen dat het losse bindweefsel van de fascia een rol zou kunnen spelen bij chronische nekpijn.
OpmerkingenKlein onderzoek.
2014CasusreeksCould ultrasound and elastography visualise densified areas inside the deep fascia?Journal of Bodywork and Movement Therapies. Luomala T et al.
Populatie en onderwerp van de studieEén enkel geval: een man van 40 jaar met subacute kuitpijn, onderzocht met beeldvorming vóór en na een manuele therapie.
ResultatenEchografie en elastografie maakten het mogelijk een gestoord glijden van de lagen, een veranderde echogeniciteit en elasticiteit van de diepe fascia en de evolutie daarvan na de behandeling zichtbaar te maken. Gepresenteerd als een proof of concept dat laat zien dat beeldvorming een objectief beeld zou kunnen geven van wat manuele therapeuten bij palpatie voelen.
OpmerkingenEnkel geval.
2025Systematische reviewTherapeutic mechanisms of fascia manipulation: a scoping reviewJournal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation. Isaji Y et al.
Populatie en onderwerp van de studieScoping review van 11 studies (8 bij de mens, 3 bij het dier) over de mechanismen van fasciamanipulatie.
ResultatenBij de mens verminderde manuele therapie het vrije water in de diepe fascia en lokte ze een tijdelijke lokale ontstekingsreactie uit; dierstudies toonden ontstekingsremmende effecten door regulatie van cytokines en adenosinereceptoren. De review concludeert dat fasciamanipulatie de pijn door verdichting verlichtte en de proprioceptie verbeterde, met neuromusculaire effecten die tot een week aanhielden.
OpmerkingenScoping review.
2026ReviewThe myofascial rheostat: hyaluronan molecular weight dynamics and purinergic signalling as a physiological feedback systemFrontiers in Physiology. Kirkness KB et al.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve review die de biologie van hyaluronzuur in verschillende weefseltypen samenbrengt.
ResultatenBeschrijft de fascia als een adaptief, hyaluronzuurrijk grensvlak dat ontstekingssignalen waarneemt en erop reageert, en zet het terugkoppelingssysteem uiteen waarin mechanische belasting, ontstekingscytokines, beschikbaarheid van energie en afvoermechanismen samen de vernieuwing, de hydratatie en de viscositeit van het hyaluronzuur in de fascia regelen. De meest recente verklaring voor de reden waarom de hydratatie van de fascia toe- en afneemt.
OpmerkingenNarratieve review.
2023Dier- of laboratoriumstudieInjecting hyaluronan in the thoracolumbar fascia: a model studyInternational Journal of Biological Macromolecules. Nešporová K et al.
Populatie en onderwerp van de studieModel van de thoracolumbale fascia bij het konijn; echogeleide injectie van hyaluronzuur van verschillende moleculaire gewichten, met metingen van reologie, tribologie en genexpressie.
ResultatenBegint met de vaststelling dat hyaluronzuur is geïdentificeerd als een sleutelelement van de verdichting van de thoracolumbale fascia. De toevoeging van hyaluronzuur tussen de lagen van de fascia verbeterde hun smering en bewegingsvrijheid zonder fibrose uit te lokken, wat de auteurs beschrijven als een veelbelovend spoor om het glijden tussen de lagen van de fascia te herstellen.
OpmerkingenDiermodel.
2022Beeldvormend onderzoekPilot study assessing the effect of Fascial Manipulation on fascial densifications and associated painEuropean Journal of Translational Myology. Hughes E et al.
Populatie en onderwerp van de studieVolwassenen die pijnlijke zones meldden; verdichtingen van de fascia opgespoord door palpatie en gemeten met diagnostische echografie vóór en na een korte manuele interventie.
ResultatenDe verdichte fascia kon worden gelokaliseerd door palpatie en gemeten met echografie, de dikte van de verdichting correleerde met de pijnintensiteit, en een korte ingreep op de fascia verminderde zowel de dikte van de verdichting als de pijn.
OpmerkingenPilotstudie.
De fascia meten15 onderzoeken
Hier ontmoet het model de meting. Met echografie en elastografie kunnen nu de dikte, de stijfheid en de dichtheid van de fascia worden gemeten, evenals de mate van glijden tussen aangrenzende lagen, en deze metingen zijn reproduceerbaar. De fascia, onzichtbaar op röntgenfoto's en MRI, is nu iets wat onderzoekers kunnen zien en kwantificeren. Het best onderzochte geval is dat van de onderrug: een gepoolde analyse van veertien beeldvormende studies, gepubliceerd in 2026, toonde aan dat de fascia dikker, stijver en dichter was bij mensen met chronische pijn dan bij anderen, waarbij de verdikking samenging met de pijn. De studies verschillen van mening over hoe het glijden van de lagen precies verandert, en beide standpunten worden hier gepresenteerd.
2026Meta-analyseDifferences in the thoracolumbar fascia between low back pain patients and healthy individuals: a systematic review with meta-analysisSports Medicine – Open. Wilke J et al.
Populatie en onderwerp van de studie14 beeldvormende studies (echografie en MRI) van matige tot hoge methodologische kwaliteit, die de thoracolumbale fascia van patiënten met lage rugpijn vergeleken met die van controles zonder klachten.
ResultatenVergeleken met de controles hadden patiënten met lage rugpijn een dikkere (SMD 0,64, 95 %-BI 0,41–0,88, 12 studies), stijvere (SMD 0,82, 95 %-BI 0,34–1,31, 3 studies) en meer echogene (SMD 0,43, 3 studies) thoracolumbale fascia. Voor het glijden tussen de lagen van de fascia werd geen gepoold effect gevonden, omdat de twee studies hierover in tegengestelde richtingen wezen.
OpmerkingenGegevens gepoold uit transversale beeldvormende studies.
2026Systematische reviewThoracolumbar fascia ultrasound and elastography biomarkers in low back pain: a systematic review of associations and responsiveness to interventionEuropean Spine Journal. Schleip R et al.
Populatie en onderwerp van de studie14 studies, ongeveer 880 deelnemers, over kwantitatieve echografische biomarkers van de thoracolumbale fascia bij niet-specifieke lage rugpijn.
ResultatenMeerdere studies meldden bij chronische lage rugpijn een grotere dikte van de fascia, een veranderde echogeniciteit of microstructuur en verschillen in stijfheid ten opzichte van controles. De resultaten over stijfheid waren niet consistent van de ene elastografiemethode tot de andere, en de resultaten over afschuifvervorming liepen uiteen: studies over acute lage rugpijn meldden over het algemeen een verminderde vervorming, terwijl studies over chronische lage rugpijn een afschuifvervorming meldden die ofwel verminderd, ofwel vergroot was.
OpmerkingenNarratieve synthese van 14 studies.
2024Systematische reviewUltrasound imaging of thoracolumbar fascia: a systematic reviewMedicina. Pirri C et al.
Populatie en onderwerp van de studieSystematische review van de echografische studies van de thoracolumbale fascia, vanaf het begin tot april 2024.
ResultatenVat de parameters samen die nu met echografie kunnen worden gemeten (dikte, echogeniciteit, stijfheid, vervorming, afschuifvervorming, verplaatsing) en de protocollen die worden gebruikt voor diagnose, opvolging van de behandeling en bewegingsgerelateerde veranderingen.
OpmerkingenDe auteurs bespreken werk waarin ook hun eigen studies zijn opgenomen.
2025ReviewUltrasonography of the fasciae and common pathologies: the game changerDiagnostics. Pirri C et al.
Populatie en onderwerp van de studieGeïllustreerde review van de echografische bevindingen bij veelvoorkomende fasciale letsels.
ResultatenPresenteert echografie als een multiparametrisch instrument waarmee de dikte, de echogeniciteit, de stijfheid, de vervorming en de afschuifvervorming van de fascia kunnen worden beoordeeld, en dat fasciale pathologieën kan opsporen die bij klinisch onderzoek niet te detecteren zijn.
OpmerkingenGeïllustreerde review; geen gegevens waarin patiënten met controles worden vergeleken.
2025Anatomisch onderzoekUltrasound-guided core needle biopsy of deep fascia: a cadaveric study evaluating feasibility, accuracy and reliabilityClinical Anatomy. Pirri C et al.
Populatie en onderwerp van de studieKadaveronderzoek naar echogeleide naaldbiopsie van de thoracolumbale fascia, de fascia lata en de fascia cruris, met histologische bevestiging.
ResultatenDe naald werd in 91,88 % van de gevallen correct geplaatst (lange as) en in 96,22 % van de gevallen (korte as), zonder significant verschil tussen beide benaderingen. De auteurs concluderen dat de methode haalbaar, consistent en betrouwbaar is, wat de weg opent om fasciale pathologieën rechtstreeks bij patiënten te onderzoeken, en niet alleen bij kadavers.
OpmerkingenKadaveronderzoek; nog niet gevalideerd bij levende patiënten.
2009Beeldvormend onderzoekUltrasound evidence of altered lumbar connective tissue structure in human subjects with chronic low back painBMC Musculoskeletal Disorders. Langevin HM et al.
Populatie en onderwerp van de studie107 volwassenen: 60 met chronische of terugkerende lage rugpijn sinds meer dan 12 maanden en 47 zonder lage rugpijn; groepen gematcht op leeftijd, geslacht, BMI en activiteitsniveau.
ResultatenHet eerste kwantitatieve verslag van een abnormale structuur van het bindweefsel bij lage rugpijn. De groep met lage rugpijn vertoonde een dikte en echogeniciteit van het perimusculaire bindweefsel die ongeveer 25 % hoger waren dan bij de controles (na correctie voor BMI, p<0,01 en p<0,001). Het hier gemeten perimusculaire bindweefsel is de fascia die de rugspieren omgeeft: het eerste tastbare bewijs dat de fascia lichamelijk anders is bij mensen met chronische pijn.
OpmerkingenTransversale studie; kan geen oorzakelijk verband aantonen.
2011Beeldvormend onderzoekReduced thoracolumbar fascia shear strain in human chronic low back painBMC Musculoskeletal Disorders. Langevin HM et al.
Populatie en onderwerp van de studie121 volwassenen: 71 met lage rugpijn sinds meer dan 12 maanden en 50 zonder lage rugpijn; echografische beeldvorming van de elasticiteit van de thoracolumbale fascia tijdens passieve flexie van de romp.
ResultatenDe afschuifvervorming tussen de lagen van de fascia was verminderd in de groep met lage rugpijn: 56,4 % ± 3,1 % tegenover 70,2 % ± 3,6 % bij de controles, dus ongeveer 20 % minder. Dit is de belangrijkste bron van de bevinding dat de lagen van de fascia minder glijden bij chronische lage rugpijn.
OpmerkingenEen studie uit 2025 met een andere meetmethode vond een verandering in de tegenovergestelde richting (zie Tomita 2025 hieronder).
2023Beeldvormend onderzoekUltrasound imaging of thoracolumbar fascia thickness: chronic non-specific lower back pain versus healthy subjectsDiagnostics. Pirri C et al.
Populatie en onderwerp van de studie92 proefpersonen: 46 met chronische niet-specifieke lage rugpijn en 46 gezonde; dikte van de thoracolumbale fascia gemeten op niveau L3 in de longitudinale en de transversale as.
ResultatenDe fascia was duidelijk dikker in de groep met lage rugpijn, in beide assen (p<0,05). Bij gezonde proefpersonen werd een verschil waargenomen tussen de longitudinale en de transversale dikte, dat bij de patiënten ontbrak, wat de auteurs interpreteren als een fascia die overal even dik is geworden en haar aanpassingsvermogen heeft verloren, een soort „bevroren rug“.
OpmerkingenEén enkel centrum; transversale studie.
2023Beeldvormend onderzoekUltrasound evidence of altered lumbar fascia in patients with low back painClinical Anatomy. Tamartash H et al.
Populatie en onderwerp van de studie131 proefpersonen: 68 met chronische niet-specifieke lage rugpijn en 63 zonder lage rugpijn; echografische vervormingsbeeldvorming (strain) van de thoracolumbale fascia op de niveaus L2–L3 en L4–L5.
ResultatenDe groep met lage rugpijn vertoonde een coëfficiënt van de elasticiteitsmodulus van de fascia die 25 tot 30 % lager was dan die van gezonde mensen, en er was een sterk omgekeerd verband tussen de pijnintensiteit en de elasticiteitscoëfficiënt (r = −0,76, p = 0,004). Leeftijd, BMI en geslacht hingen niet samen met deze elasticiteitsmaat.
OpmerkingenTransversale studie; eerste studie van deze elasticiteitscoëfficiënt in de thoracolumbale fascia.
2023Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoekEffect of remote myofascial release on lumbar elasticity and pain in patients with chronic nonspecific low back painJournal of Chiropractic Medicine. Tamartash H et al.
Populatie en onderwerp van de studie32 patiënten met chronische niet-specifieke lage rugpijn, willekeurig verdeeld over vier sessies myofasciale release van ofwel de lumbale regio, ofwel de fascia cruris en de hamstrings; pijn en lumbale elasticiteitsmodulus gemeten met echografie.
ResultatenDe pijn en de elasticiteitscoëfficiënt van het lumbale myofasciale weefsel veranderden significant in beide groepen na de behandeling (p ≤ 0,0005), zonder significant verschil tussen de lokale en de behandeling op afstand. Dit suggereert dat de eigenschappen van het fasciale weefsel, gemeten met echografie, kunnen veranderen door een mechanische interventie.
OpmerkingenKleine groep; geen onbehandelde controlegroep.
2025Beeldvormend onderzoekThoracolumbar fascia ultrasound shear strain differs between low back pain and asymptomatic individuals: expanding the evidenceInsights into Imaging. Tomita N et al.
Populatie en onderwerp van de studie32 deelnemers met niet-specifieke lage rugpijn en 32 controles; afschuifvervorming en dikte gemeten met echografie vóór en na een gestandaardiseerde massage.
ResultatenHet glijden tussen de lagen van de fascia was meetbaar anders in de groep met lage rugpijn (cumulatieve afschuifvervorming 327,1 % ± 106,0 tegenover 290,2 % ± 99,8; maximaal 8,1 % ± 2,8 tegenover 7,0 % ± 2,4; p<0,0001 in beide gevallen), en de elastografiemetingen correleerden met pijn en beperking. Dit bevestigt dat de mechanica van de fascia bij lage rugpijn is veranderd, waarbij de richting van de verandering verschilt van die in de studie van Langevin uit 2011.
OpmerkingenAndere meetmethode dan in de studie van 2011; andere leeftijdsgroepen.
2024Beeldvormend onderzoekShear wave elastography based analysis of changes in fascial and muscle stiffness in patients with chronic non-specific low back painFrontiers in Bioengineering and Biotechnology. Liu K et al.
Populatie en onderwerp van de studie30 patiënten met chronische niet-specifieke lage rugpijn en 32 gezonde controles, allen van ongeveer 27 tot 29 jaar; shear-wave-elastografie van de thoracolumbale fascia, de rugstrekkers en de m. multifidus.
ResultatenDe groep met lage rugpijn vertoonde een duidelijk hogere afschuifmodulus van de thoracolumbale fascia op niveau L4–5, aan beide zijden (links p = 0,014, d = 0,64; rechts p = 0,002, d = 0,86), evenals een hogere stijfheid van de onderliggende spieren. De correlaties met pijn en beperking werden onderzocht.
OpmerkingenJonge steekproef; transversale studie.
2025Beeldvormend onderzoekReliability of shear wave elastography for cervical and lumbar fascia stiffness and thickness in healthy and chronic neck and low back pain subjectsJournal of Bodywork and Movement Therapies. Zandi S et al.
Populatie en onderwerp van de studie15 patiënten met zowel nekpijn als lage rugpijn en 15 gezonde controles; herhaalde shear-wave-elastografie van de cervicale en lumbale fascia.
ResultatenDe test-hertestbetrouwbaarheid was uitstekend voor de stijfheid van de fascia (ICC ≥ 0,90) en goed tot uitstekend voor de dikte (ICC ≥ 0,80): de meting is dus reproduceerbaar. De patiënten hadden een duidelijk dikkere lumbale fascia dan de controles (p = 0,002).
OpmerkingenKleine vergelijkingsgroep; het gaat vooral om een betrouwbaarheidsstudie.
2023Beeldvormend onderzoekThe relationship between clinical examination measures and ultrasound measures of fascia thickness surrounding trunk muscles or lumbar multifidus fatty infiltrationsJournal of Anatomy. Larivière C et al.
Populatie en onderwerp van de studie70 deelnemers met lage rugpijn; echografische dikte van de thoracolumbale fascia en van het bindweefsel tussen de spieren van de buikwand, in combinatie met lichamelijke tests en vragenlijsten.
ResultatenToont aan dat chronische lage rugpijn gepaard gaat met een remodellering van de lumbale weke delen, met name veranderingen in de dikte van de thoracolumbale fascia en van het perimusculaire bindweefsel, en onderzoekt met welke klinische maten deze echografische bevindingen samenhangen.
OpmerkingenVerkennend onderzoek; geen gezonde controlegroep.
2024Beeldvormend onderzoekUltrasound evaluation of deep fascia thickness: reliability and association with clinically evaluated changesJournal of Bodywork and Movement Therapies. Schadmy Levy S et al.
Populatie en onderwerp van de studie21 gezonde volwassenen voor de beoordeling van de betrouwbaarheid, en 15 om de dikte van de fascia te vergelijken op plaatsen waar het glijden beperkt was ten opzichte van de normale tegenovergestelde zijde, gemeten door een geblindeerde beoordelaar.
ResultatenDe echografische meting van de dikte van de diepe fascia was betrouwbaar, en de fascia was duidelijk dikker op plaatsen waar bij palpatie een bewegingsbeperking (verdichting) was vastgesteld dan op dezelfde plaats aan de niet-aangedane zijde. Wat een getrainde hand voelt als een verdichte fascia, verschijnt op de beeldvorming als een dikkere fascia.
OpmerkingenGezonde vrijwilligers.
De fascia bij chronische pijn en stijfheid11 onderzoeken
Als de fascia pijnsignalen kan genereren en als kan worden gemeten dat ze verdicht is bij mensen die pijn hebben, is de volgende vraag: wat gebeurt er als de fascia zelf wordt behandeld? De hier verzamelde studies vormen het algemene bewijs: reviews die de fascia centraal stellen bij chronische pijn en stijfheid, en onderzoeken waarin rechtstreeks ingrijpen op de fascia, door haar lagen met vloeistof van elkaar te scheiden, te verdoven of met de hand te ontspannen, de pijn verlichtte. Recent onderzoek toont steeds meer dat de fascia een rol speelt bij chronische pijn en stijfheid; het bewijs, aandoening per aandoening, wordt in het volgende gedeelte gepresenteerd.
2022ReviewThe deep fascia and its role in chronic pain and pathological conditions: a reviewClinical Anatomy. Kondrup F, Gaudreault N, Venne G.
Populatie en onderwerp van de studieReview van de stand van kennis, uitgevoerd door de universiteiten McGill en Sherbrooke (onafhankelijk van de makers van het verdichtingsmodel).
ResultatenIdentificeert vijf belangrijke pathologieën van de diepe fascia: chronische lage rugpijn, chronische nekpijn, de ziekte van Dupuytren, fasciitis plantaris en het iliotibiaalbandsyndroom. Bij al deze aandoeningen wordt de pathologische fascia gekenmerkt door een verhoogde weefselstijfheid, een veranderde activiteit van myofibroblasten en extracellulaire matrix, een verhoogde dichtheid en sensibilisatie van pijnzenuwvezels, en ontstekingsmarkers.
OpmerkingenNarratieve review.
2025ReviewExploring fascia in myofascial pain syndrome: an integrative model of mechanismsFrontiers in Pain Research. Gromakovskis V.
Populatie en onderwerp van de studieConceptuele narratieve review van anatomische, histologische, beeldvormende, biomechanische en klinische studies, gepubliceerd tussen 2000 en 2025.
ResultatenConcludeert dat de fascia rijk is geïnnerveerd door pijnreceptoren (nociceptoren) en sympathische vezels, en dat ze pathologische veranderingen ondergaat bij het myofasciaal pijnsyndroom; beeldvorming en histologie bevestigen fibrose, verdichting en ontstekingsactiviteit in symptomatische fascia. Stelt als routes die de fascia met pijn verbinden voor: een gestoord glijden, een abnormale mechanotransductie en neuro-inflammatoire sensibilisatie.
OpmerkingenConceptuele review van één enkele auteur.
2022Systematische reviewScoping review and interpretation of myofascial pain/fibromyalgia syndrome: an attempt to assemble a medical puzzlePLOS ONE. Plaut S.
Populatie en onderwerp van de studieVerkennende review van 799 referenties uit MEDLINE, EMBASE, Cochrane, PEDro en medRxiv.
ResultatenStelt vast dat de fascia zich aan verschillende toestanden kan aanpassen door haar biomechanische en fysische eigenschappen omkeerbaar te veranderen, dat myofibroblasten een rol spelen bij aanhoudende myofasciale spanning, en dat beweging en mechanische interventies myofasciale pijn behandelen en voorkomen, terwijl een zittende levensstijl ertoe predisponeert. Stelt een mechanisch model („fasciaal schild“) voor om uit te leggen hoe myofasciale pijn zich tot fibromyalgie zou kunnen ontwikkelen.
OpmerkingenInterpretatief; het model is voorgesteld, niet getest.
2024ReviewUltrasound-guided fascial plane blocks in chronic pain: a narrative reviewJournal of Anesthesia, Analgesia and Critical Care. Marrone F et al.
Populatie en onderwerp van de studieSystematisch literatuuronderzoek (2010–februari 2024) naar onderzoeken, observationele studies en klinische casussen over fasciale-vlakblokkades bij chronische pijn.
ResultatenHet bewijs voor fasciale-vlakblokkades bij aanhoudende postoperatieve, neuropathische, musculoskeletale en myofasciale pijn en bij kankergerelateerde pijn neemt toe, ook al blijft het grotendeels beperkt tot klinische casussen en casusreeksen. De auteurs merken op dat deze blokkades een steeds grotere plaats innemen bij chronische pijn, in het kader van multimodale strategieën of als alternatief voor klassieke geneesmiddelen of opioïden.
OpmerkingenPrimair bewijs vooral van laag niveau.
2025Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoekEfficacy of ultrasound-guided myofascial hydrodissection technique in myofascial pain syndrome of upper trapeziusScientific Reports. Chen Y et al.
Populatie en onderwerp van de studie41 patiënten met een myofasciaal pijnsyndroom van de bovenste trapezius, willekeurig verdeeld over een hydrodissectie van het fasciale vlak met fysiologische zoutoplossing en een injectie van lidocaïne in de triggerpoints; follow-up van 12 weken.
ResultatenDe pijn nam duidelijk af, zowel met de hydrodissectie (effectgrootte r = 0,716, p<0,001) als met de injectie in de triggerpoints (r = 0,604, p<0,001), met vergelijkbare verbeteringen van de McGill-pijnscores en van de nekbeperking, en zonder enige bijwerking. Het van elkaar scheiden van de lagen van de fascia met vloeistof bleek even doeltreffend als een injectie met een verdovingsmiddel.
OpmerkingenKleine groep; enkelblind.
2025CasusreeksUltrasound-guided hydro-dissection of the superficial fascia for cervical myofascial pain: a case seriesJournal of Clinical Ultrasound. Razaq S et al.
Populatie en onderwerp van de studieDrie patiënten met cervicale myofasciale pijn die niet reageerden op conservatieve eerstelijnsbehandelingen.
ResultatenBeschrijft de hydrodissectie van de cervicale oppervlakkige fascia onder echogeleiding en presenteert de oppervlakkige fascia, met haar eigen plexusvormige zenuwnetwerk, als een mogelijke bron van pijn en een doelwit van behandeling bij chronische cervicale myofasciale pijn, cervicogene duizeligheid en niet-dermatomale paresthesieën.
Opmerkingenn = 3; geen controlegroep.
2015Gerandomiseerd gecontroleerd onderzoekFascial Manipulation for chronic aspecific low back pain: a single blinded randomized controlled trialF1000Research. Branchini M et al.
Populatie en onderwerp van de studie24 proefpersonen met chronische niet-specifieke lage rugpijn, willekeurig verdeeld over een fysiotherapieprogramma volgens de richtlijnen, met of zonder Fascial Manipulation; acht sessies over vier weken, met follow-up na 1 en 3 maanden.
ResultatenDe patiënten die Fascial Manipulation kregen, vertoonden statistisch en klinisch significante verbeteringen van pijn, functie en welzijn aan het einde van de zorg, en van de pijn op middellange termijn, vergeleken met de groep met alleen fysiotherapie. De auteurs merken op dat meerdere studies wijzen op sterke correlaties tussen de dikte van de fascia en lage rugpijn.
OpmerkingenKlein onderzoek.
2017ReviewThe lumbodorsal fascia as a potential source of low back pain: a narrative reviewBioMed Research International. Wilke J et al.
Populatie en onderwerp van de studieNarratieve review van de histologische, experimentele en beeldvormende gegevens over de lumbodorsale fascia.
ResultatenVat samen dat de histologie in de fascia pijngevoelige vrije zenuwuiteinden toont waarvan de vorm bij chronische pijn verandert, dat stimulatie van de fascia bij levende mensen de prikkelbaarheid van neuronen van het ruggenmerg verhoogt, en dat deze sensibilisatie veroorzaakt zou kunnen worden door micro-letsels of ontsteking van de fascia. Concludeert dat de gegevens wijzen op een belangrijke rol van de fascia bij pijn.
OpmerkingenNarratieve review.
2026Systematische reviewThe stress-fascia-pain axis in myofascial pain syndrome: a mechanistic integrative reviewFrontiers in Pain Research. Gür A et al.
Populatie en onderwerp van de studieIntegratieve review volgens de PRISMA-methode van studies bij mensen, translationele studies en dierstudies over myofasciale pijn, tot februari 2026.
ResultatenBrengt de biochemie van de triggerpoints, de disfunctie van de fascia, de stresshormonen, de disbalans van het autonome zenuwstelsel en de veranderde verwerking van pijn samen in één verklaring voor waarom myofasciale pijn aanhoudt en terugkeert, en waarom een zuiver spiermodel dat niet kan verklaren. De fascia en de stressreactie worden beschouwd als gekoppelde drijvende krachten achter chronische pijn.
OpmerkingenSelectie van de studies door één enkele beoordelaar.
2021Meta-analyseMyofascial release for chronic low back pain: a systematic review and meta-analysisFrontiers in Medicine. Wu Z et al.
Populatie en onderwerp van de studie8 gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken, 375 patiënten, over myofasciale release bij chronische lage rugpijn.
ResultatenWerken aan de fascia verminderde de pijn duidelijk (SMD −0,37, p = 0,01) en verbeterde de lichamelijke functie (SMD −0,43, p = 0,007) vergeleken met de controlegroepen.
OpmerkingenDe gecombineerde effectgroottes zijn matig.
2024Meta-analyseEffectiveness of myofascial release for adults with chronic neck pain: a meta-analysisPhysiotherapy. Overmann L et al.
Populatie en onderwerp van de studie10 gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken, 549 deelnemers, beoordeeld als van goede tot uitstekende methodologische kwaliteit.
ResultatenMyofasciale release leidde tot een significante vermindering van de pijn (p = 0,03) en verbeterde de rotatie en de zijwaartse kanteling van de nek vergeleken met andere behandelingen.
OpmerkingenEffecten omschreven als bescheiden.
De fascia, aandoening per aandoening15 aandoeningen
Voor elke onderstaande aandoening hebben de aangehaalde onderzoeken de fascia gemeten of onderzocht bij mensen met die aandoening, of het zijn de artikelen die als eerste een mechanisme met betrekking tot de fascia hebben voorgesteld. Deze aandoeningen worden genoemd omdat het onderzoek ze noemt, en niet om te beweren dat Fluvia Hydra+™ ze behandelt.
Fibromyalgie12 onderzoeken
Twee beeldvormende onderzoeken uit 2025 toonden aan dat het weefsel rond de trapeziusspier bij fibromyalgie meetbaar veranderd en stijver was, waarbij de stijfheid meeliep met de pijn, bij een ziekte die lang werd beschreven als een ziekte waarbij „niets zichtbaar“ is. Biopsieonderzoeken, al vanaf 1990, brachten veranderd collageen, afzettingen van immuuncomplexen en meer mestcellen aan het licht in het bindweefsel van fibromyalgiepatiënten, en onderzoekers hebben een ontstoken en verdichte fascia voorgesteld als perifere bron van het aanhoudende signaal dat de pijn in stand houdt.
2010OverzichtsartikelFascia: a missing link in our understanding of the pathology of fibromyalgiaJournal of Bodywork and Movement Therapies. Liptan GL.
Populatie en onderwerp van het onderzoekHypothese-artikel.
ResultatenStelt voor dat ontsteking van de fascia de bron is van het aanhoudende perifere signaal dat bij fibromyalgie tot centrale sensibilisatie leidt. Haalt biopsieonderzoeken aan die meer collageen en ontstekingsmediatoren vonden in het bindweefsel rond de spiercellen van fibromyalgiepatiënten, en merkt op dat fibroblasten IL-6 afscheiden als reactie op rek.
OpmerkingenHypothese-artikel.
2023OverzichtsartikelThe widespread myofascial pain of fibromyalgia is sympathetically maintained and immune mediatedJournal of Bodywork and Movement Therapies. Liptan G.
Populatie en onderwerp van het onderzoekHypothese-artikel dat nieuwe immuungegevens integreert met de reeds bekende myofasciale afwijkingen.
ResultatenGeeft aan dat biopsieën van de fascia van fibromyalgiepatiënten verhoogde markers van ontsteking en oxidatieve stress laten zien en een toegenomen afzetting van endomysiaal collageen, evenals een verstoorde spierontspanning en een verhoogde intramusculaire druk. Stelt een verenigend model voor waarin overactiviteit van het sympathische zenuwstelsel, slechte weefselgenezing en auto-antilichamen samenkomen op het myofasciale weefsel.
OpmerkingenHypothese-artikel.
2025Beeldvormend onderzoekStructural changes in the upper trapezius muscle of fibromyalgia patients identified by quantitative ultrasonographyRheumatology International. Meral HB et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek34 vrouwen met fibromyalgie en 34 gezonde controlepersonen; kwantitatieve B-mode-echografie van de bovenste trapeziusspier en het myofasciale weefsel eromheen, gerelateerd aan pijn- en symptoomscores.
ResultatenDe patiënten met fibromyalgie vertoonden een duidelijk veranderde weefseltextuur (totale grootte van de zones (blobs) en grootte per mm² hoger, p<0,001 in beide gevallen) en een verhoogde echogeniciteit (p = 0,009) ten opzichte van de controlepersonen, en de pijnscores voorspelden de omvang van de verandering. Dit is het eerste beeldvormende onderzoek dat op betrouwbare wijze een meetbare weefselverandering aantoont bij een ziekte die lang werd beschreven als een ziekte waarbij „niets zichtbaar“ is.
OpmerkingenMeet de trapeziusspier en het myofasciale weefsel eromheen in plaats van een afzonderlijke fascialaag.
2025Beeldvormend onderzoekSkin layer thickness, muscle elasticity and their effects on pain level in fibromyalgia patientsClinics. Akan S et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek89 vrouwen met fibromyalgie en 36 gezonde controlepersonen; B-mode-echografie en compressie-elastografie van het trapeziusgebied, de huid en het onderhuidse weefsel.
ResultatenBij fibromyalgie was het trapeziusgebied dikker en bij elastografie duidelijk stijver (p<0,05 en p<0,001), en de stijfheid was sterk gecorreleerd met pijn (r = 0,661, p<0,001). De huid was dunner bij de patiënten. Stijver weefsel, sterkere pijn: een gemeten bevinding, geen theorie. Elastografie meet de stijfheid van de spier en de fascia die haar omhult samen; stijver myofasciaal weefsel ging bij fibromyalgie samen met pijn.
OpmerkingenElastografie van de trapeziusspier en het omliggende weefsel.
1997Anatomisch onderzoekDermal IgG deposits and increase of mast cells in patients with fibromyalgiaScandinavian Journal of Rheumatology. Eneström S et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekHuidbiopsieën van 25 fibromyalgiepatiënten, 5 gezonde controlepersonen, 8 patiënten met reumatoïde artritis en 9 personen met lokale pijn na een whiplash; immunofluorescentie van IgG en collageentypen, telling van mestcellen.
ResultatenDe biopsieën van de fibromyalgiepatiënten vertoonden duidelijk meer IgG-afzettingen in de dermis en de vaatwand, een hogere reactiviteit voor collageen III en een groter aantal mestcellen, waarbij het aandeel gedegranuleerde mestcellen gecorreleerd was met de IgG-scores. De auteurs concluderen dat deze resultaten wijzen op een neurogene ontsteking van het bindweefsel bij fibromyalgie. De dermis is een laag bindweefsel die doorloopt in de oppervlakkige fascia eronder; het veranderde collageen en de ontstekingscellen die hier zijn gevonden komen overeen met het soort verandering dat het fasciamodel voorspelt.
OpmerkingenKlein biopsieonderzoek.
1990Anatomisch onderzoekAttachment of IgG to dermal extracellular matrix in patients with fibromyalgiaClinical and Experimental Rheumatology. Eneström S et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekHuidbiopsieën van personen met primaire fibromyalgie, gezonde controlepersonen en patiënten met lupus en reumatoïde artritis.
ResultatenIgG-afzettingen bevonden zich op de collageenbundels en de extracellulaire matrix van de huid van fibromyalgiepatiënten, maar niet bij de gezonde controlepersonen, wat volgens de auteurs kan wijzen op een kwalitatieve verandering van de matrix van het bindweefsel bij fibromyalgie, misschien in verband met zuurstoftekort in de weefsels of capillaire lekkage. Dit wijst op een fysieke verandering van de matrix van het bindweefsel bij fibromyalgie, tientallen jaren voordat de fascia een onderzoeksonderwerp werd.
OpmerkingenOuder biopsieonderzoek.
2021Meta-analyseEffectiveness of myofascial release on pain, sleep, and quality of life in patients with fibromyalgia syndrome: a systematic reviewComplementary Therapies in Clinical Practice. Ughreja RA et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek6 trials, 279 fibromyalgiepatiënten, over myofasciale release alleen of gecombineerd met oefeningen.
ResultatenWerken aan de fascia had een groot en significant effect op de fibromyalgiepijn na de behandeling (SMD −0,81, p<0,00001), een effect dat zes maanden later nog matig was (SMD −0,61, p = 0,0003), met verbetering van de slaap en de levenskwaliteit. Als het behandelen van de fascia de pijn van fibromyalgie verlicht, dan is de fascia een onderdeel van die pijn.
OpmerkingenEr zijn meer hoogwaardige trials nodig.
2026Meta-analyseWhat are the effects of connective tissue massage vs. myofascial release on fibromyalgia pain? Systematic review with meta-analysisComplementary Therapies in Medicine. Ide FC et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek10 onderzoeken waarin bindweefselmassage, myofasciale release door een therapeut en myofasciale zelf-release bij fibromyalgie werden vergeleken.
ResultatenGeeft aan dat disfuncties van de spierfascia bijdragen aan de ontwikkeling van fibromyalgie en rechtstreeks de pijn en de centrale sensibilisatie beïnvloeden. Myofasciale release verminderde de pijn duidelijk (SMD −1,16, p = 0,0003), een groot effect, terwijl algemene bindweefselmassage dit effect niet had.
OpmerkingenHeterogene trials.
2015Meta-analyseEffectiveness of different styles of massage therapy in fibromyalgia: a systematic review and meta-analysisManual Therapy. Yuan SL et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek10 gecontroleerde trials over massage bij fibromyalgie, van 1990 tot 2013.
ResultatenVan alle vergeleken manuele benaderingen had myofasciale release grote positieve effecten op de pijn en matige effecten op angst en depressie, met een pijnverlichting die op middellange termijn aanhield, en verbeterde ook de vermoeidheid, de stijfheid en de levenskwaliteit. Zweedse massage, die niet op de fascia gericht is, verbeterde de resultaten niet.
OpmerkingenGecombineerde gegevens van 145 deelnemers.
2019Meta-analyseA systematic review and meta-analysis of the prevalence of small fiber pathology in fibromyalgiaSeminars in Arthritis and Rheumatism. Grayston R et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek8 onderzoeken, 222 fibromyalgiepatiënten, met huidbiopsie of microscopie van het hoornvlies.
ResultatenDe gecombineerde prevalentie van aantasting van de kleine zenuwvezels bij fibromyalgie was 49 %, waarbij de auteurs een nieuw paradigma voorstellen dat het perifere zenuwstelsel betrekt. Deze kleine vezels zijn precies degene die door de fascia lopen en ermee verbonden zijn.
OpmerkingenMatige heterogeniteit.
2014Experimenteel onderzoek bij mensenChronic widespread pain: increased glutamate and lactate concentrations in the trapezius muscle and plasmaClinical Journal of Pain. Gerdle B et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek17 vrouwen met chronische wijdverspreide pijn (waaronder fibromyalgie) en 24 vrouwen zonder pijn; afname van vocht uit het weefsel van de trapeziusspier door microdialyse.
ResultatenHet interstitiële vocht, dat het weefsel tussen de spier en de fascia omspoelt, bevatte duidelijk meer lactaat en glutamaat bij chronische wijdverspreide pijn, en het zijn deze concentraties in de weefsels, en niet in het bloed, die gecorreleerd waren met de pijndrempels. Dit ondersteunt het idee dat de centrale veranderingen bij fibromyalgie in stand worden gehouden door signalen uit de perifere weefsels.
OpmerkingenKlein onderzoek.
Myofasciaal pijnsyndroom3 onderzoeken
Recente overzichtsartikelen plaatsen de fascia centraal in de myofasciale pijn, en een gerandomiseerde trial uit 2025 toonde aan dat het scheiden van de fascialagen met een vloeistof de pijn even goed verlichtte als een injectie met een verdovingsmiddel.
2023Beeldvormend onderzoekViscoelasticity in trapezius myofascial pain syndrome: quantitative assessment using real-time shear-wave elastographyAnnals of Medicine. Hao CJ et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek31 patiënten met een myofasciaal pijnsyndroom van de trapeziusspier en 31 vrijwilligers; shear-wave-elastografie van 123 trapeziusspieren.
ResultatenDe dikte van het weefsel en de bloedtoevoer verschilden niet, maar de snelheid van de shear waves, die de stijfheid meet, was duidelijk hoger bij de patiënten met myofasciale pijn. Bij myofasciale pijn is het weefsel niet dikker; het is stijver.
OpmerkingenMeting van de trapeziusspier en haar fascia samen.
- 2025Exploring fascia in myofascial pain syndrome: an integrative model of mechanismsFrontiers in Pain Research. Gromakovskis V.
- 2025Efficacy of ultrasound-guided myofascial hydrodissection technique in myofascial pain syndrome of upper trapeziusScientific Reports. Chen Y et al.
Hypermobiliteit en hEDS9 onderzoeken
Beeldvorming toont een dikkere fascia en een duidelijk verminderd glijden tussen de lagen ervan bij het syndroom van Ehlers-Danlos, elastografie onthult veranderde weefseleigenschappen in het hele lichaam, en celonderzoeken tonen dat de bindweefselcellen zijn overgegaan in de contractiele toestand die de spanning van de fascia in stand houdt. Een overzichtsartikel uit 2025 stelt voor hEDS opnieuw te definiëren als een stoornis van de remodellering van de fascia.
2021Beeldvormend onderzoekFascial thickness and stiffness in hypermobile Ehlers-Danlos syndromeAmerican Journal of Medical Genetics Part C. Wang TJ et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek65 prospectief onderzochte personen: 26 met hEDS en 39 met chronische pijn in de nek, de knie of de rug zonder hEDS; B-mode-echografie en rek-elastografie van de diepe fascia van de m. sternocleidomastoideus, van de tractus iliotibialis en van de fascia iliaca.
ResultatenDe personen met hEDS hadden een gemiddeld hogere dikte van de diepe fascia van de m. sternocleidomastoideus dan de anderen. De dikte van de fascia iliaca en van de tractus iliotibialis verschilde niet. De elastografie suggereerde dat bij myofasciale pijn de fascia ten opzichte van de spier soepeler wordt, een verandering die bij hEDS minder uitgesproken was.
OpmerkingenDe vergelijkingsgroep had chronische pijn zonder hEDS.
2023Beeldvormend onderzoekChange in layer movement properties of the iliotibial tract in hypermobile Ehlers-Danlos syndromeJournal of Ultrasound. Wang TJ et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek9 personen: hEDS, pijn in de onderste ledematen zonder hEDS, en controlepersonen zonder pijn; verplaatsing van het weefsel van de tractus iliotibialis gemeten met echografie.
ResultatenDe afschuifvervorming was 46,2 % bij hEDS, tegenover 89,5 % bij personen met pijn in de onderste ledematen zonder hEDS en 121,1 % bij controlepersonen zonder pijn. De auteurs suggereren dat de veranderingen van de extracellulaire matrix bij hEDS kunnen leiden tot een verminderd glijden tussen de vlakken van de fascia.
OpmerkingenPilotonderzoek; n = 9.
2025OverzichtsartikelFascial pathophysiology in hypermobility spectrum disorders and hypermobile Ehlers-Danlos syndrome: a review of emerging evidenceInternational Journal of Molecular Sciences. Wang TJ, Stecco A, Hakim AJ, Schleip R.
Populatie en onderwerp van het onderzoekNarratief overzicht van moleculaire, histologische en biomechanische gegevens.
ResultatenMeldt dat transcriptomische onderzoeken en beeldvormende onderzoeken bij deze aandoeningen constante afwijkingen laten zien in de dikte van de fascia, het glijden tussen de lagen ervan, de activering van myofibroblasten, de verlenging van de pezen en de stijfheid van het weefsel, en stelt voor hEDS en HSD (hypermobiliteitsspectrumstoornis) opnieuw te definiëren als stoornissen van een pathologische remodellering van de fascia.
OpmerkingenOverzichtsartikel.
2025Beeldvormend onderzoekConnective tissue changes in Ehlers-Danlos syndromes with and without axial spondyloarthropathyJournal of Ultrasound. Wang TJ et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek37 personen met een syndroom van Ehlers-Danlos, onder wie 23 die ook spondylartritis hadden en 14 zonder; echografie en rek-elastografie van de m. sternocleidomastoideus en de thoracolumbale fascia.
ResultatenDe thoracolumbale fascia was in beide groepen verdikt, meer wanneer er ook een inflammatoire artritis aanwezig was (mediaan 5,6 mm tegenover 4,4 mm, p = 0,002). De auteurs concluderen dat de remodellering van de fascia overlappende ontstekings- en mechanische processen weerspiegelt, en dat echografie het mogelijk maakt de evolutie van het bindweefsel bij deze populatie te volgen.
OpmerkingenGeen controlegroep zonder EDS in dit onderzoek.
2018Dier- of laboratoriumonderzoekDermal fibroblast-to-myofibroblast transition is a common feature for hypermobile Ehlers-Danlos syndrome and hypermobility spectrum disordersBiochimica et Biophysica Acta: Molecular Basis of Disease. Zoppi N et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekGekweekte huidfibroblasten afkomstig van patiënten met hEDS en HSD.
ResultatenDe bindweefselcellen van de patiënten met hEDS en HSD vertoonden een desorganisatie van meerdere componenten van de extracellulaire matrix en waren overgegaan in een contractiele toestand die dicht bij die van myofibroblasten ligt, met een ontregelde expressie van genen die betrokken zijn bij het evenwicht van het bindweefsel en bij ontstekings- en pijnreacties. Dezelfde celverandering die de spanning van de fascia in stand houdt, is aanwezig in de weefsels van mensen met hEDS.
OpmerkingenOnderzoek op celkweken.
2022Dier- of laboratoriumonderzoekRNA-seq of dermal fibroblasts from patients with hypermobile Ehlers-Danlos syndrome and hypermobility spectrum disordersCells. Ritelli M et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekGenexpressieprofiel van huidfibroblasten van patiënten met hEDS en HSD, door RNA-sequencing, qPCR en immunofluorescentie.
ResultatenZowel de hEDS- als de HSD-cellen delen een algemene desorganisatie van de extracellulaire matrix, een differentiatie tot myofibroblasten en een ontregelde expressie van de groeifactoren, van de structurele componenten van de matrix en van de enzymen die haar veranderen. De auteurs stellen een model voor waarin een ongebalanceerde remodellering van de matrix een vicieuze cirkel van matrixafbraak en ontsteking in gang zet, die het bindweefsel in het hele lichaam aantast. Het zijn deze cellen die de fascia opbouwen en onderhouden; bij hEDS schakelen ze over naar de contractiele, matrixafbrekende toestand die de spanning van de fascia en het verlies van glijden tussen de lagen ervan in stand houdt.
OpmerkingenCelonderzoek; ondersteunt het mechanisme in plaats van de weefsels bij patiënten te meten.
2019Beeldvormend onderzoekThe impact of hypermobility spectrum disorders on musculoskeletal tissue stiffness: an exploration using strain elastographyClinical Rheumatology. Alsiri N et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek21 personen met een hypermobiliteitsspectrumstoornis en 22 controlepersonen; rek-elastografie van vijf spieren en twee pezen.
ResultatenDe rekindex was in de hypermobiele groep duidelijk lager ter hoogte van de m. brachioradialis (0,43 tegenover 0,59), de patellapees (0,30 tegenover 0,44) en de achillespees (0,24 tegenover 0,49), met meer signaal van zacht weefsel in de biceps en de achillespees. Dit is een direct bewijs via beeldvorming dat de eigenschappen van het bindweefsel bij hypermobiliteit meetbaar verschillen. Rek-elastografie meet de elasticiteit van de spier samen met haar fasciale omhulsel, evenals die van de pezen, die doorlopen in de fascia; het bindweefselsysteem is bij hypermobiliteit meetbaar anders.
OpmerkingenVerkennend transversaal onderzoek.
2022Experimenteel onderzoek bij mensenExploring pain mechanisms in hypermobile Ehlers-Danlos syndrome: a case-control studyEuropean Journal of Pain. De Wandele I et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek20 vrouwen met hEDS en 20 gematchte controlepersonen; drukpijndrempels, temporele sommatie, geconditioneerde pijnmodulatie en door inspanning geïnduceerde hypoalgesie.
ResultatenDe hEDS-groep had lagere drukpijndrempels en een duidelijk grotere temporele sommatie na herhaalde drukstimuli, met een verminderde door inspanning geïnduceerde pijnverlichting ter hoogte van de quadriceps. Pijn wordt beschreven als het meest voorkomende en meest invaliderende symptoom van hEDS, en dit onderzoek toont een aanhoudend perifeer signaal dat wordt versterkt. Een blijvend versterkte reactie op druk is wat een aanhoudend signaal uit een gesensibiliseerd weefsel oplevert, zoals een verdichte fascia.
OpmerkingenKlein experimenteel onderzoek.
2019Beeldvormend onderzoekJoint hypermobility among female patients presenting with chronic myofascial pelvic painPM&R. Hastings J et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek318 vrouwen bij wie in een gespecialiseerd centrum chronische myofasciale bekkenpijn was vastgesteld; 77 met een gegeneraliseerde hypermobiliteitsspectrumstoornis en 241 zonder.
Resultaten24 % van de vrouwen met chronische myofasciale pijn voldeed aan de criteria van een gegeneraliseerde hypermobiliteitsspectrumstoornis, ruim boven de algemene bevolking, waarbij hypermobiliteit gepaard ging met een 7,5 keer hoger risico op lage rugpijn en een 3 keer hoger risico op heuppijn. Myofasciale pijn en hypermobiliteit gaan hand in hand.
OpmerkingenRetrospectieve analyse van medische dossiers.
POTS en dysautonomie4 onderzoeken
POTS (posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom) wordt inmiddels duidelijk in verband gebracht met aandoeningen van het bindweefsel. Van cohort tot cohort voldoet ongeveer een derde tot de helft van de patiënten met POTS aan de criteria van hypermobiel Ehlers-Danlos-syndroom of een hypermobiliteitsspectrumstoornis, waardoor dezelfde veranderingen van de fascia die bij hEDS zijn gedocumenteerd centraal komen te staan bij een groot deel van de gevallen van POTS.
2020Beeldvormend onderzoekPrevalence of hypermobile Ehlers-Danlos syndrome in postural orthostatic tachycardia syndromeAutonomic Neuroscience. Miller AJ et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek91 patiënten met POTS, beoordeeld volgens het diagnostisch raamwerk voor hEDS van 2017.
Resultaten31 % van de patiënten met POTS voldeed aan alle klinische criteria van hEDS en nog eens 24 % had een gegeneraliseerde gewrichtshypermobiliteit zonder aan alle criteria te voldoen: meer dan de helft had dus een aandoening van het bindweefsel. De auteurs vinden deze bevinding belangrijk om de mechanismen te begrijpen die de twee syndromen verbinden. hEDS is een aandoening van het bindweefsel, en de verdikking van de fascia en het verlies van glijden tussen de lagen ervan, die bij hEDS zijn gedocumenteerd, betreffen het grote deel van de patiënten met POTS die ermee te maken hebben.
OpmerkingenCohort uit één centrum.
2021Beeldvormend onderzoekPrevalence of joint hypermobility syndromes in pediatric postural orthostatic tachycardia syndromeAutonomic Neuroscience. Boris JR et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek362 kinderen en adolescenten met POTS, beoordeeld op een syndroom van Ehlers-Danlos en een hypermobiliteitsspectrumstoornis.
Resultaten22,7 % had een syndroom van Ehlers-Danlos en nog eens 39,0 % een hypermobiliteitsspectrumstoornis: ongeveer zes op de tien jongeren met POTS hadden dus een vast te stellen aandoening van het bindweefsel. Bij degenen met EDS traden de symptomen eerder op. De aandoeningen van het bindweefsel die bij de meeste van deze jonge patiënten met POTS worden aangetroffen, zijn dezelfde als die waarbij de fascia dikker en minder beweeglijk bleek te zijn.
OpmerkingenGrote klinische reeks.
2025Beeldvormend onderzoekAssociation of postural orthostatic tachycardia syndrome, hypermobility spectrum disorders, and mast cell activation syndrome in young patientsFrontiers in Neurology. Yao L et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekDossiers van 392 patiënten met orthostatische intolerantie, onder wie 100 die aan de criteria van POTS voldeden, onderzocht op aandoeningen van gewrichtshypermobiliteit en op mestcelactivatie.
ResultatenBeschrijft de associatie van POTS met hypermobiliteitsstoornissen en mestcelactivatie als inmiddels duidelijk vastgesteld. Afhankelijk van de gehanteerde definitie had 13 % tot 34 % van de patiënten met POTS een aandoening van gewrichtshypermobiliteit en voldeed tot 87 % aan de klinische criteria van mestcelactivatie, en de patiënten reageerden op de behandeling ongeacht hoe streng de toegepaste definitie was. Een syndroom dat zo nauw met hypermobiliteit verbonden is, is een syndroom dat met het bindweefsel te maken heeft, en de fascia is het bindweefsel waarvan de afwijkingen bij hypermobiliteit zijn gemeten.
OpmerkingenRetrospectieve analyse.
- 2024Fascia as a regulatory system in health and diseaseFrontiers in Neurology. Slater AM et al.
Syndroom van Sjögren4 onderzoeken
Tussen 15 % en 45 % van de mensen met het syndroom van Sjögren voldoet aan alle criteria van fibromyalgie, en deze wijdverspreide pijn en stijfheid verlopen niet mee met de ontstekingsmarkers van de ziekte. Dit is het profiel van myofasciale pijn, en het onderzoek naar de fascia dat voor fibromyalgie en myofasciale pijn is gepresenteerd, is hierop van toepassing.
2016Beeldvormend onderzoekPrevalence and clinical impact of fibromyalgia in patients with primary Sjögren's syndromeClinical and Experimental Rheumatology. Choi BY et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek100 opeenvolgende patiënten met een primair syndroom van Sjögren, beoordeeld op fibromyalgie volgens de ACR-criteria van 2010, met meting van de ziekteactiviteit en van door patiënten gerapporteerde indexen.
Resultaten31 % van de patiënten met het syndroom van Sjögren voldeed aan de criteria van fibromyalgie. De wijdverspreide pijn en de ernst van de symptomen waren sterk gecorreleerd met de door patiënten gerapporteerde Sjögren-index (r = 0,65 en 0,72). Bijna een derde van de mensen met het syndroom van Sjögren heeft het profiel van wijdverspreide myofasciale pijn.
OpmerkingenTransversaal onderzoek.
2017Beeldvormend onderzoekFibromyalgia prevalence and associated factors in primary Sjögren's syndrome patients in a large cohort from the Spanish Society of Rheumatology registryClinical and Experimental Rheumatology. Torrente-Segarra V et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek437 patiënten met een primair syndroom van Sjögren uit het nationale register SJOGRENSER.
Resultaten14,6 % had fibromyalgie, en deze patiënten hadden duidelijk meer vermoeidheid, gewrichtspijn en algemene symptomen en hogere scores voor ziekteactiviteit, zonder verschil in biologische of histologische ontsteking. De last van pijn en stijfheid bij het syndroom van Sjögren verloopt niet mee met de ontstekingsmarkers. Pijn en stijfheid die niet meelopen met de ontsteking zijn het kenmerk van het profiel van myofasciale pijn, waarvan de bron de fascia is en niet het auto-immuunproces.
OpmerkingenRegisteronderzoek.
2025Beeldvormend onderzoekFrom autoimmune sialadenitis to central pain: hypothesising shared pathogenesis for fibromyalgia and primary Sjögren's diseaseInternational Journal of Molecular Sciences. Jaskólska MM et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek97 opeenvolgende patiënten met een primair syndroom van Sjögren; vragenlijsten over fibromyalgie, zenuwgeleidingsonderzoeken, EMG en MRI.
ResultatenBijna de helft (45 %) voldeed aan de diagnostische criteria van fibromyalgie. Fibromyalgie was niet gecorreleerd met een polyneuropathie, een myopathie of de laboratoriumuitslagen, en de auteurs concluderen dat het moet worden behandeld als een bijkomende ziekte die een andere therapeutische aanpak vereist dan de auto-immuunziekte zelf. Bijna de helft van de patiënten met het syndroom van Sjögren heeft fibromyalgie, de ziekte waarbij ontsteking en stijfheid van de fascia zijn voorgesteld en gemeten als perifere bron van de pijn.
OpmerkingenOnderzoek uit één centrum.
2001Beeldvormend onderzoekWidespread pain and Sjögren's syndromeJournal of Rheumatology. Pendarvis WT, Pillemer SR.
Populatie en onderwerp van het onderzoek92 patiënten onderzocht in een gespecialiseerd spreekuur voor het syndroom van Sjögren, ingedeeld volgens objectieve criteria en gescreend op wijdverspreide pijn volgens de ACR-definitie van 1990.
ResultatenOnderzocht het verband tussen het syndroom van Sjögren en wijdverspreide pijn, het belangrijkste kenmerk van fibromyalgie, in een spreekuurpopulatie ingedeeld volgens objectieve criteria voor het syndroom van Sjögren. Wijdverspreide pijn komt overeen met het profiel van myofasciale pijn, en dit onderzoek documenteert haar als een kenmerk van het syndroom van Sjögren en niet als een louter toeval.
OpmerkingenOnderzoek uitgevoerd op het spreekuur.
Artrose12 onderzoeken
Veranderingen van het kraakbeen en het bot verklaren de pijn van artrose niet: in een 10 jaar durend onderzoek bij bijna 5.000 patiënten voorspelde de beeldvorming in het beste geval slechts een kwart van de symptomen. Het bindweefsel rond het gewricht verklaart haar daarentegen wel: de fibrose van het vlies dat het gewricht bekleedt draagt sterk bij aan pijn en stijfheid, de stijfheid van het achterste kapsel beperkt de bewegingen, en de verdikking van de fascia verloopt mee met de duur van de ziekte.
2022Beeldvormend onderzoekUltrasonic evaluation of plantar fascia in patients with osteoarthritis of the kneeMedicine. Liu Z et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekPatiënten geopereerd voor artrose van de knie, ingedeeld naar de duur van de ziekte, en gezonde controlepersonen; dikte van de fascia plantaris gemeten met echografie.
ResultatenDe fascia plantaris was bij artrose van de knie dikker dan bij de controlepersonen: 0,44 ± 0,10 cm (links) en 0,42 ± 0,10 cm (rechts) bij langdurige ziekte, en 0,37 en 0,34 cm bij recente ziekte, tegenover 0,30 cm bij de controlepersonen. Dit suggereert dat veranderingen van de fascia gepaard gaan met artrose van de knie, zelfs op afstand van het gewricht.
OpmerkingenMeting van de fascia plantaris, op afstand van de knie.
2013Beeldvormend onderzoekDiscordance between pain and radiographic severity in knee osteoarthritis: findings from quantitative sensory testing of central sensitizationArthritis & Rheumatism. Finan PH et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek113 personen met artrose van de knie, gegroepeerd naar pijnniveau en radiologisch stadium; kwantitatieve sensorische tests.
ResultatenPijn en radiologische ernst kwamen niet overeen: 30 patiënten hadden hevige pijn met weinig afwijkingen op de röntgenfoto, en 27 hadden weinig pijn met ernstige afwijkingen. De groep met hevige pijn en weinig afwijkingen had een verhoogde pijngevoeligheid, kenmerk van een aanhoudend signaal dat wordt versterkt, na correctie voor psychologische factoren, leeftijd en geslacht. Wanneer de pijn de afwijkingen van het gewricht overstijgt, wijst deze versterkte gevoeligheid op een aanhoudend signaal vanuit de zachte weefsels rond het gewricht, daar waar de fascia zich bevindt.
OpmerkingenTransversaal onderzoek.
2025Beeldvormend onderzoekThe discordance between pain and imaging in knee osteoarthritisJournal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. Hill BG et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek4.796 patiënten met artrose van de knie, 10 jaar gevolgd in het kader van het Osteoarthritis Initiative; 24.256 röntgenbeoordelingen en 2.851 MRI-scores afgezet tegen de symptoomscores.
ResultatenNoch de radiologische tekenen, noch de MRI-scores voorspelden de pijn of de symptomen van de patiënten; het beste model verklaarde slechts 15 % (röntgen) tot 28 % (MRI) van de symptomen, en de voorspelling werd slechter naarmate de symptomen verergerden. De veranderingen van het kraakbeen en het bot verklaren het grootste deel van de artrosepijn niet, daarom richten onderzoekers zich op de zachte weefsels rond het gewricht. Als bot en kraakbeen zo weinig van de pijn verklaren, dan moet de rest komen van het bindweefsel rond het gewricht, de fascia en het kapsel.
OpmerkingenGrote registeranalyse.
2015OverzichtsartikelUnravelling osteoarthritis-related synovial fibrosis: a step closer to solving joint stiffnessRheumatology. Remst DF, Blaney Davidson EN, van der Kraan PM.
Populatie en onderwerp van het onderzoekOverzicht van de factoren die bij artrose fibrose veroorzaken van het bindweefsel dat het gewricht bekleedt.
ResultatenGeeft aan dat synoviale fibrose frequent voorkomt bij artrose en sterk bijdraagt aan gewrichtspijn en stijfheid, de belangrijkste symptomen van de ziekte, en bespreekt de oorzaken ervan, waaronder TGF-β, de bindweefselgroeifactor en hyaluronan. Het synovium is het bindweefsel dat het gewrichtskapsel bekleedt, doorlopend in de fascia eromheen; de fibrose ervan is op gewrichtsniveau het equivalent van de verdichting en verstijving van de fascia.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2025OverzichtsartikelInfrapatellar fat pad in knee osteoarthritis: a comprehensive review of pathophysiology and targeted therapeutic strategiesInternational Journal of Molecular Sciences. Mallia I et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekOverzicht van het bindweefsel en de vetstructuur in het kniekapsel bij artrose.
ResultatenMeldt dat het infrapatellaire vetkussen inmiddels wordt erkend als een volwaardige speler bij artrose, via ontstekingsmediatoren die ontsteking, fibrotische remodellering en pijn van zenuwoorsprong in stand houden, en dat preklinisch onderzoek aangeeft dat het verminderen van de ontsteking en fibrose ervan de pijn zou kunnen verlichten. Het vetkussen bevindt zich binnen het vezelige kapsel en wordt doorkruist door bindweefsel en zenuwen; de fibrose en ontsteking ervan zijn veranderingen van fasciaal type binnen het gewricht.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2016OverzichtsartikelInflammation of the infrapatellar fat padJoint Bone Spine. Eymard F, Chevalier X.
Populatie en onderwerp van het onderzoekOverzicht van het infrapatellaire vetkussen bij artrose van de knie.
ResultatenHet vetkussen bevindt zich tussen het gewrichtskapsel en het synoviale vlies, is rijk geïnnerveerd en bij artrose van de knie kunnen de ontsteking, hypertrofie en fibrose ervan een bron van pijn zijn. Een rijk geïnnerveerde bindweefselstructuur, in de knie, die vezelig en pijnlijk wordt: het fasciale mechanisme, op gewrichtsniveau.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2025Beeldvormend onderzoekInvestigation of the relationship between soft tissue stiffness and maximum knee extension angle in patients with knee osteoarthritisJournal of Biomechanics. Okada S et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek66 vrouwen ouder dan 50 jaar met mediale artrose van de knie; shear-wave-elastografie van het achterste kapsel, de band en de omliggende spieren.
ResultatenDe stijfheid van het posteromediale kapsel, het bindweefsel aan de achterkant van de knie, was significant geassocieerd met de strekamplitude van de knie (p = 0,012). Het is het bindweefsel rond het gewricht, en niet alleen het gewricht zelf, dat de beweging beperkt bij artrose. Het achterste kapsel is een dicht bindweefsel dat doorloopt in de fascia van het been; wanneer het stijver wordt, kan de knie niet meer volledig strekken, wat overeenkomt met de stijfheid die mensen met artrose beschrijven.
OpmerkingenTransversaal onderzoek.
2023Systematisch overzichtMyofascial pain as an unseen comorbidity in osteoarthritis: a scoping reviewClinical Journal of Pain. Duarte FCK et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek13 onderzoeken met een laag risico op bias (6 observationele, 7 experimentele) over myofasciale pijn en triggerpoints bij artrose van de heup en de knie.
ResultatenDe actieve myofasciale triggerpoints waren sterker aanwezig in de quadriceps en de hamstrings van patiënten met artrose van de knie dan bij gezonde personen, en de behandeling van het myofasciale weefsel verbeterde de pijn en de functie bij artrose van zowel de heup als de knie, vergeleken met een schijnbehandeling. Myofasciale pijn wordt beschreven als een onzichtbare comorbiditeit van artrose.
OpmerkingenVerkennend overzichtsartikel.
2020Beeldvormend onderzoekPrevalence of myofascial trigger points in patients with mild to moderate painful knee osteoarthritisJournal of Clinical Medicine. Sánchez Romero EA et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek114 patiënten met pijnlijke artrose van de knie, onderzocht op myofasciale triggerpoints in zes spiergroepen.
ResultatenDe myofasciale triggerpoints kwamen frequent voor in alle onderzochte spiergroepen, tot 50 % in de tensor fasciae latae, en hun aantal was gecorreleerd met pijn en beperkingen. Een meetbaar deel van de artrosepijn komt voort uit het myofasciale weefsel dat het gewricht omgeeft.
OpmerkingenSecundaire analyse.
2017OverzichtsartikelA myofascial component of pain in knee osteoarthritisJournal of Bodywork and Movement Therapies. Dor A, Kalichman L.
Populatie en onderwerp van het onderzoekKritisch overzicht van observationele en interventieonderzoeken over myofasciale pijn bij artrose.
ResultatenStelt voor dat de bekende discrepantie tussen artrosepijn en radiografische bevindingen deels wordt verklaard door pijn die ontstaat in het myofasciale weefsel rond het gewricht, en vindt eerste aanwijzingen dat myofasciale triggerpoints een rol spelen bij de pijn en de beperkingen bij artrose van de knie.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2025OverzichtsartikelFibroblast-myofibroblast transition in osteoarthritis progression: current insightsInternational Journal of Molecular Sciences. Peng R et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekOverzicht van de veranderingen van de bindweefselcellen van het gewrichtsvlies bij artrose.
ResultatenEr zijn steeds meer gegevens dat de fibrose van het bindweefsel dat het gewricht bekleedt de artrose doet voortschrijden: de fibroblasten ervan veranderen in contractiele myofibroblasten, zetten een teveel aan extracellulaire matrix af en maken het gewrichtskapsel stijver, wat volgens de auteurs bijdraagt aan chronische ontsteking, aan sensibilisatie van de zenuwen en aan een verstoorde werking van het gewricht. Het is dezelfde celverandering die de fascia verdicht.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2024Dier- of laboratoriumonderzoekModulating mechanobiology as a therapeutic target for synovial fibrosis to restore joint lubricationOsteoarthritis and Cartilage. Bonnevie ED et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekEx-vivo- en in-vitromodellen van het bindweefsel dat het gewricht bekleedt, onder stijve en fibrotische omstandigheden.
ResultatenEen stijve weefselomgeving deed de fibroblasten van het gewrichtsvlies overgaan in een fibrotische toestand die hun productie van smeermiddel verminderde, en het blokkeren van de contractiliteit van de cellen herstelde de smering. In het artrotische gewricht versterken de verstijving van het bindweefsel en het verlies van smering elkaar wederzijds. De bindweefselcellen van het gewrichtsvlies verliezen hun smerende functie wanneer hun omgeving verstijft: het is dezelfde relatie tussen verstijving en verlies van smering die de verdichting van de fascia bepaalt.
OpmerkingenLaboratoriumonderzoek.
Zenuwletsels en neuropathieën8 onderzoeken
Elke zenuw loopt door fascia. Bij het carpaletunnelsyndroom is het weefsel rond de zenuw meetbaar dikker en tot twee keer stijver bij elastografie, en deze stijfheid verloopt mee met de ernst. Bij diabetes gaat de verdikking van de fascia vooraf aan de neuropathie en voorspelt ze die. Dierstudies tonen aan dat een zenuwletsel het hyaluronan en het collageen van de fascia ver buiten het beschadigde gebied verandert.
2012Beeldvormend onderzoekSonographic measurements of subsynovial connective tissue thickness in patients with carpal tunnel syndromeJournal of Ultrasound in Medicine. van Doesburg MHM et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekPatiënten met het carpaletunnelsyndroom en gezonde controlepersonen; echografie van het subsynoviale bindweefsel rond de buigpezen, op drie niveaus van de tunnel.
ResultatenHet bindweefsel rond de pezen was bij de patiënten op alle drie de niveaus dikker (0,60–0,63 mm tegenover 0,46–0,50 mm bij de controlepersonen, p<0,0001). De niet-inflammatoire fibrose en verdikking van dit bindweefsel worden beschreven als een belangrijke pathologische bevinding van het idiopathische carpaletunnelsyndroom. Het subsynoviale bindweefsel is de fasciale schede die de zenuw en de pezen in de tunnel omhult; de zenuw wordt samengedrukt door verdikt bindweefsel, en niet door bot.
OpmerkingenHet gemeten bindweefsel is de peritendineuze laag in de tunnel.
2020Systematisch overzichtSubsynovial connective tissue thickness in carpal tunnel syndrome: a systematic reviewClinical Biomechanics. Robben E et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekZeven onderzoeken die de dikte van het subsynoviale bindweefsel meten bij mensen met of zonder carpaletunnelsyndroom.
ResultatenDe vier patiënt-controleonderzoeken toonden allemaal een significant dikker subsynoviaal bindweefsel bij het carpaletunnelsyndroom. De verdikking zou kunnen voorafgaan aan de veranderingen die zichtbaar zijn bij elektrodiagnostisch onderzoek, waardoor het meten ervan zou kunnen helpen de ziekte in een vroeg stadium op te sporen. Verdikt bindweefsel rond de zenuw is de constante bevinding bij het carpaletunnelsyndroom, hetzelfde mechanisme als het fasciamodel dat voor samengedrukte zenuwen elders in het lichaam wordt beschreven.
OpmerkingenAlleen kwalitatieve synthese.
2015Anatomisch onderzoekThe role of fasciae in Civinini-Morton's syndromeJournal of Anatomy. Stecco C et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekDissectie van 11 voeten, histologie van 10 geopereerde neuromen en MRI van 40 patiënten en 29 controlepersonen.
ResultatenDe gemeenschappelijke zenuw van de voetzool (nervus digitalis plantaris communis) is omgeven door concentrische lagen vezelig en los bindweefsel, doorlopend in de diepe fascia van de voet. Op de MRI was de dikte van de dorsale fascia de enige meting die significant verschilde tussen de patiënten met het neuroom en de controlepersonen, wat wijst op een bijdrage van de fascia aan deze zenuwinklemming.
OpmerkingenZenuwinklemming specifiek voor de voet.
2014Beeldvormend onderzoekMedian nerve stiffness measurement by shear wave elastography: a potential sonographic method in the diagnosis of carpal tunnel syndromeEuropean Radiology. Kantarci F et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek37 patiënten met het carpaletunnelsyndroom (60 polsen) en 18 gezonde vrijwilligers (36 polsen); shear-wave-elastografie van de nervus medianus.
ResultatenDe zenuw en haar schede waren twee keer zo stijf bij het carpaletunnelsyndroom, 66,7 kPa tegenover 32,0 kPa bij de controlepersonen (p<0,001), en nog stijver bij de ernstige vormen (101,4 kPa). Een stijfheidsdrempel maakte het mogelijk de aandoening vast te stellen met een sensitiviteit van 93 %. De stijfheid van de zenuw bij elastografie weerspiegelt zowel de zenuw als de bindweefselschede eromheen; een twee keer zo stijve zenuw is een zenuw die wordt samengedrukt door verdicht bindweefsel.
OpmerkingenTransversaal onderzoek.
2023Beeldvormend onderzoekShear wave elastography is a valuable tool for diagnosing and grading carpal tunnel syndromeSkeletal Radiology. Sernik RA et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek58 patiënten met het carpaletunnelsyndroom (79 polsen) en 55 gezonde controlepersonen (63 polsen).
ResultatenDe stijfheid van de zenuw was significant hoger bij het carpaletunnelsyndroom (19,4 tegenover 11,1 kPa, p<0,001) en nam toe met de ernst (22,4 kPa bij de ernstige vormen). Het weefsel rond een samengedrukte zenuw wordt meetbaar stijver, en deze stijfheid verloopt mee met de omvang van de schade. Een stijfheid die toeneemt met de ernst is precies wat het fasciamodel voorspelt: hoe meer het weefsel rond de zenuw is verdicht, hoe ernstiger de neuropathie.
OpmerkingenTransversaal onderzoek.
2008Beeldvormend onderzoekPlantar fascia thickness, a measure of tissue glycation, predicts the development of complications in adolescents with type 1 diabetesDiabetes Care. Craig ME et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek344 adolescenten met type 1-diabetes; dikte van de fascia plantaris gemeten met echografie bij aanvang, daarna complicaties beoordeeld over een mediane duur van 3,2 jaar.
ResultatenEen bij aanvang verdikte fascia plantaris, aanwezig bij 38 % van hen, voorspelde een latere perifere neuropathie (oddsratio 2,3) en een autonome neuropathie (oddsratio 4,9), evenals oog- en niercomplicaties. De verdikking van de fascia ging vooraf aan de neuropathie.
OpmerkingenProspectief cohort.
2022Beeldvormend onderzoekIrregularity in plantar fascia, muscle edema and tendon thickness in patients with high risk for diabetic footExperimental and Clinical Endocrinology & Diabetes. Korkmaz BY et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek22 diabetespatiënten met een hoog risico op diabetische voet en 22 gezonde vrijwilligers; MRI van de fascia plantaris, de pezen en de spieren van de voet.
Resultaten86 % van de diabetespatiënten had een onregelmatigheid van de fascia plantaris, tegenover geen enkele controlepersoon (p<0,001), en de fascia was voluminueuzer bij de diabetespatiënten zonder arterieel lijden.
OpmerkingenKleine MRI-vergelijking.
- 2024The impact of sciatic nerve injury on extracellular matrix of lower limb muscle and thoracolumbar fasciaInternational Journal of Molecular Sciences. Zhao X et al.
Polymyalgia rheumatica4 onderzoeken
MRI-onderzoeken tonen dat bij PMR de ontsteking zich bevindt in de bindweefselschedes rond de pezen en de gewrichtskapsels, en niet in de gewrichten zelf. Een gelokaliseerde myofasciale ontsteking werd gevonden bij alle patiënten van een reeks, en dit profiel is inmiddels specifiek genoeg om PMR te diagnosticeren.
2019Beeldvormend onderzoekLocalized myofascial inflammation revealed by magnetic resonance imaging in recent-onset polymyalgia rheumaticaJournal of Rheumatology. Laporte JP et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek18 patiënten met actieve PMR van recente aanvang; MRI van de schouder- en bekkengordel bij aanvang, en daarna na 2 en 12 weken behandeling.
ResultatenAlle patiënten hadden bij aanvang ten minste één inflammatoire myofasciale laesie: in de schouder bij 71 %, in de heup bij 87 %, in de schaambeenvoeg bij 80 %. De laesies werden op reproduceerbare wijze geïdentificeerd door blind werkende radiologen en verbeterden onder behandeling. Gelokaliseerde myofasciale ontsteking wordt beschreven als frequent bij PMR van recente aanvang.
OpmerkingenPost-hocanalyse van een therapeutische trial.
2018Beeldvormend onderzoekUse of contrast-enhanced MRI of the pelvis to describe changes at different anatomic sites which are potentially specific for polymyalgia rheumaticaClinical and Experimental Rheumatology. Fruth M et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek40 MRI-scans van het bekken met contrastmiddel bij patiënten met PMR, geanalyseerd door een radioloog gespecialiseerd in het bewegingsapparaat.
ResultatenEen bilaterale ontsteking van de bindweefselschedes rond de pezen van de bekkengordel werd gevonden bij alle patiënten en wordt beschreven als het kenmerkende teken van PMR, met in elk geval ten minste vier aan beide zijden aangetaste peeslocaties. De ontsteking zit in het bindweefsel rond de pezen, en niet in de gewrichten. Het peritendineuze weefsel is de fasciale schede die de pees omgeeft; het kenmerkende teken van PMR op de MRI is een ontstoken fascia rond de bekkengordel.
OpmerkingenBeschrijvende beeldvormingsreeks.
2020Beeldvormend onderzoekDiagnostic capability of contrast-enhanced pelvic girdle magnetic resonance imaging in polymyalgia rheumaticaRheumatology. Fruth M et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek120 patiënten met pijn in de bekkengordel, 40 met PMR en 80 controlepersonen, beoordeeld door drie blinde radiologen op 19 vooraf bepaalde pees- en kapsellocaties.
ResultatenDe patiënten met PMR vertoonden ontsteking op 13,4 ± 2,7 locaties tegenover 4,0 ± 2,3 bij de controlepersonen, en een drempel van 10 of meer ontstoken bindweefsellocaties identificeerde PMR met een sensitiviteit van 95,8 %. Het kenmerkende profiel van extracapsulaire bindweefselontsteking maakt het nu mogelijk PMR op de MRI te diagnosticeren. Dit diagnostische profiel is extracapsulair, gelegen in de bindweefselschedes rond de pezen en de kapsels: het is fascia, niet het gewricht.
OpmerkingenOnderzoek naar diagnostische nauwkeurigheid.
2013Beeldvormend onderzoekHigh frequency of capsular knee involvement in polymyalgia rheumatica patients studied by positron emission tomographyRheumatology. Cimmino MA et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek25 patiënten met PMR of reuscelarteriitis en 25 gematchte controlepersonen; PET-scan van de knieën.
Resultaten84 % van de patiënten had een bilaterale ontsteking van de knieën, en de tracer tekende duidelijk het vezelige kapsel af: 90 % van de bindweefsellocaties van het kapsel was ontstoken, tegenover 23 % van de locaties binnen het gewricht. Bij PMR zit de ontsteking in het vezelige bindweefsel rond het gewricht, en niet in het gewricht. Het vezelige kapsel is een dicht fasciaal bindweefsel; bij PMR is het het kapsel dat ontstoken is, en niet het gewricht dat het omsluit.
OpmerkingenTransversale beeldvorming.
Chronische ziekte van Lyme3 onderzoeken
De Lyme-bacterie nestelt zich in het bindweefsel en overleeft daar. Een gepoolde analyse bevestigt de aanhoudende spier- en skeletpijn na behandeling, en onderzoeken bij zowel dieren als mensen tonen dat de bacterie tussen de collageenvezels van de extracellulaire matrix leeft nadat antibiotica haar elders hebben uitgeschakeld.
2005Meta-analysePost-Lyme borreliosis syndrome: a meta-analysis of reported symptomsInternational Journal of Epidemiology. Cairns V, Godwin J.
Populatie en onderwerp van het onderzoekVijf onderzoeken, 504 patiënten die de ziekte van Lyme hebben gehad en 530 controlepersonen.
ResultatenVermoeidheid, spier- en skeletpijn en cognitieve stoornissen kwamen significant vaker voor bij mensen die de ziekte van Lyme hebben gehad, met p-waarden lager dan 0,007 voor 8 van de 10 symptomen. De auteurs concluderen dat het bewijs sterk is dat deze symptomen jarenlang kunnen aanhouden ondanks een antibioticabehandeling. Spier- en skeletpijn die nog jaren blijft bestaan nadat de infectie is opgeruimd, past eerder bij een verandering van het weefsel dan bij een lopende infectie.
OpmerkingenGepoolde analyse.
2013Dier- of laboratoriumonderzoekDynamics of connective-tissue localization during chronic Borrelia burgdorferi infectionLaboratory Investigation. Imai DM et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekChronisch geïnfecteerde muizen; lokalisatie van de Lyme-bacterie in de weefsels ten opzichte van de componenten van het bindweefsel.
ResultatenTijdens een persisterende infectie nestelt de Lyme-bacterie zich bij voorkeur in de extracellulaire matrix van het bindweefsel, in volledige colocalisatie met het proteoglycaan decorine. Zelfs nadat een behandeling met antilichamen de andere plaatsen had opgeschoond, overleefden de spirocheten in bindweefselnissen rijk aan decorine en koloniseerden het lichaam van daaruit opnieuw. Decorine is een proteoglycaan van de collageenmatrix van de fascia en van ander bindweefsel; de favoriete schuilplaats van de bacterie is de extracellulaire matrix van het bindweefsel.
OpmerkingenDieronderzoek.
1993CasusreeksPersistence of Borrelia burgdorferi in ligamentous tissue from a patient with chronic Lyme borreliosisArthritis & Rheumatism. Häupl T et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekChirurgisch verwijderd bindweefsel van een vrouw met chronische ziekte van Lyme, bij wie de ziekte ondanks antibiotica was voortgeschreden.
ResultatenLevende spirocheten werden gekweekt uit het ligamentaire weefsel, en de elektronenmicroscopie toonde ze gelegen tussen de collageenvezels en langs de fibroblasten. Dit is het directe bewijs, bij de mens, dat de bacterie na behandeling in het bindweefsel blijft bestaan. Ligamentair weefsel is een dicht fasciaal bindweefsel; de bacterie leefde tussen de collageenvezels ervan na de antibioticabehandeling.
OpmerkingenEnkel geval.
Postvirale pijn (langdurige COVID)8 onderzoeken
Bijna een derde van de mensen voldoet zes maanden na COVID-19 aan de criteria van fibromyalgie. De biopsieën tonen waarom het weefsel erbij betrokken is: fibrose bij 81 % van de niet-gehospitaliseerde patiënten, verdikte bindweefselschedes rond de kleinste vaten en structurele veranderingen die na inspanning verergeren.
2023Overzichtsartikel"Long COVID-19" and viral "fibromyalgia-ness": suggesting a mechanistic role for fascial myofibroblastsFrontiers in Medicine. Plaut S.
Populatie en onderwerp van het onderzoekHypothese- en theoretisch artikel.
ResultatenBenadrukt dat tot 30–40 % van de patiënten die herstellen van COVID-19 chronische wijdverspreide pijn en vermoeidheid ontwikkelt en voldoet aan de criteria van 2016 voor fibromyalgie, en breidt het model van de „fasciale bepantsering“ (contractiele myofibroblasten en verstoorde remodellering van de extracellulaire matrix van de fascia) uit om de pijn, de vermoeidheid en de stoornissen van het autonome zenuwstelsel bij langdurige COVID te verklaren.
OpmerkingenTheoretisch artikel.
2021Beeldvormend onderzoekFibromyalgia: a new facet of the post-COVID-19 syndrome spectrum?RMD Open. Ursini F et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek616 personen die ongeveer zes maanden na COVID-19 werden bevraagd aan de hand van de ACR-enquêtecriteria voor fibromyalgie.
Resultaten30,7 % voldeed zes maanden na de infectie aan de criteria van fibromyalgie. Wijdverspreide spier- en skeletpijn en stijfheid zijn een van de meest voorkomende gevolgen van de infectie. Fibromyalgie is de aandoening waarbij ontsteking en stijfheid van de fascia zijn voorgesteld en gemeten als bron van de pijn, en een derde van de post-COVID-patiënten voldoet nu aan de criteria ervan.
OpmerkingenOnline enquête.
2023Anatomisch onderzoekPost-COVID exercise intolerance is associated with capillary alterations and immune dysregulations in skeletal musclesActa Neuropathologica Communications. Aschman T et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekSpierbiopsieën van 11 patiënten met aanhoudende vermoeidheid en post-exertionele malaise na COVID-19, vergeleken met twee historische controlecohorten.
ResultatenDe patiënten hadden minder capillairen, dikkere capillaire basale membranen (de bindweefselschede rond de kleinste vaten) en meer macrofagen in hun spierweefsel, zonder detecteerbaar virus. De auteurs stellen voor dat de infectie blijvende structurele veranderingen van de microcirculatie van het weefsel heeft veroorzaakt, die de bevoorrading ervan verminderen. De capillaire basale membranen zijn bindweefsel; verdikt bindweefsel rond de kleinste vaten vermindert de toevoer van water en voedingsstoffen naar het weefsel, wat overeenkomt met wat het fasciamodel beschrijft na een uitlokkende gebeurtenis.
OpmerkingenKleine reeks biopsieën.
2025Anatomisch onderzoekMuscle abnormalities in nonhospitalised patients with post-COVID-19 conditionJournal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. Tryfonos A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekSpierbiopsieën van 28 niet-gehospitaliseerde post-COVID-patiënten en 28 gematchte gezonde controlepersonen.
ResultatenFibrose van het weefsel werd gevonden bij 81 % van de post-COVID-patiënten, samen met vezels met een abnormale vorm, kleinere vezels en minder kernen per vezel. Deze structurele veranderingen van het weefsel zijn zelfs aanwezig bij mensen die nooit zijn opgenomen. Fibrose is bindweefsel dat is afgezet waar het niet hoort te zitten, in het weefsel dat de fascia omhult; het is de structurele signatuur van een weefsel dat zijn bevoorrading nooit heeft hervonden.
OpmerkingenPatiënt-controleonderzoek op biopsieën.
2024Anatomisch onderzoekMuscle abnormalities worsen after post-exertional malaise in long COVIDNature Communications. Appelman B et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekLongitudinaal patiënt-controleonderzoek met spierbiopsieën vóór en na een inspanningstest bij patiënten met langdurige COVID.
ResultatenDe structuur van het weefsel was geassocieerd met een lager inspanningsvermogen, en ernstige door inspanning veroorzaakte weefselschade en een infiltratie van afzettingen die amyloïd bevatten verergerden na het uitlokken van een post-exertionele malaise. Schade die na inspanning verergert, in een weefsel dat fascia omvat, vormt de fysieke basis van de post-exertionele inzinking.
OpmerkingenGeregistreerd klinisch onderzoek.
2022Meta-analyseTime course prevalence of post-COVID pain symptoms of musculoskeletal originPain. Fernández-de-las-Peñas C et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek33 onderzoeken, 14.639 gehospitaliseerde COVID-19-patiënten en 11.070 niet-gehospitaliseerde, gegroepeerd naar de duur van de follow-up.
ResultatenDe spier- en skeletpijn hield gedurende het hele eerste jaar na de infectie aan, met een gepoolde prevalentie van spierpijn tot 18 % en van gewrichtspijn tot 12 % naargelang de momenten van de follow-up. Spier- en gewrichtspijn die een jaar na een virale infectie blijven bestaan, komen overeen met het patroon dat het fasciamodel toeschrijft aan een weefsel dat zijn bevoorrading nooit heeft hervonden.
OpmerkingenHeterogene onderzoeken.
2025Meta-analyseMusculoskeletal manifestations in post-acute sequelae of SARS-CoV-2 infection: a systematic review and meta-analysisFrontiers in Public Health. Verma A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek64 observationele onderzoeken over de spier- en skeletsymptomen na COVID-19.
ResultatenDe gepoolde prevalentie van spierpijn was 28 %, en nog 25,9 % twaalf maanden na de infectie, met gewrichtspijn bij 14,8 % en spierzwakte bij 12,9 %. Spierpijn, het symptoom dat in het myofasciale weefsel zetelt, is het meest voorkomende musculoskeletale gevolg van de infectie.
OpmerkingenGrote heterogeniteit.
2022CasusreeksMyofascial pain syndrome and SARS-CoV-2: a case seriesPain Management. Patel J et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekBeoordeling van patiëntendossiers van een pijncentrum bij patiënten die na COVID-19 een myofasciaal pijnsyndroom ontwikkelden of waarbij dit verergerde.
ResultatenDe patiënten ontwikkelden na de infectie nieuwe of verergerde myofasciale pijn, meer bepaald triggerpoints. De auteurs veronderstellen een verband tussen COVID-19 en het myofasciaal pijnsyndroom, dat zij beschrijven als chronische spierpijn die het bindweefsel van de spieren aantast.
OpmerkingenKleine casusreeks.
ME/CVS2 studies
Recent weefselonderzoek toont aan dat ME/CVS gepaard gaat met structurele veranderingen in het perifere weefsel die inactiviteit alleen niet kan verklaren. Daardoor verschuift de verklaring van deze ziekte van een zuiver centrale naar een verklaring die ook het weefsel omvat.
2025ReviewKey pathophysiological role of skeletal muscle disturbance in post-COVID and ME/CFS: accumulated evidenceJournal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. Scheibenbogen C, Wirth KJ.
Populatie en onderwerp van het onderzoekOverzicht van gegevens op weefselniveau bij ME/CVS en post-COVID ME/CVS.
ResultatenMeldt sterke recente aanwijzingen voor een sleutelrol van aantasting van het spierweefsel bij ME/CVS, waaronder elektronenmicroscopiebeelden die structurele schade aan de spier tonen, en verklaart de ziekte door hypoperfusie en ischemie van het perifere weefsel in plaats van door een zuiver centraal proces. Hypoperfusie en ischemie van het perifere weefsel zijn hetzelfde tekort aan toevoer dat de fascia het water en de voedingsstoffen onthoudt die zij nodig heeft.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2026BeeldvormingsstudieSkeletal muscle properties in long COVID and ME/CFS differ from those induced by bed restNature Communications. Charlton BT et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekPatiënten met langdurige COVID en ME/CVS, vergeleken met gezonde personen vóór en na 60 dagen strikte bedrust, en met overeenkomende controlepersonen; inspanningstests en spierbiopten.
ResultatenDe weefselveranderingen bij patiënten met ME/CVS en langdurige COVID verschilden van die door inactiviteit alleen: ontconditionering kan ze dus niet verklaren. Beide patiëntengroepen hadden meer glycolytische vezels, en patiënten met ME/CVS vertoonden specifieke vezelatrofie. Het weefsel zelf is aangetast. Spierbiopten omvatten de fascia die de spier omhult en doorkruist; structurele weefselveranderingen die inactiviteit niet kan verklaren, zijn het kenmerk van een aanhoudend probleem op weefselniveau.
OpmerkingenVergelijkende studie met bedrust.
Multiple sclerose1 studie
De helft van de mensen met relapsing-remitting multiple sclerose heeft een myofasciaal pijnsyndroom, en rechtstreekse behandeling van het myofasciaal weefsel verminderde hun pijn en vermoeidheid.
2020Klinische studiePrevalence and impact of myofascial pain syndrome in relapsing-remitting multiple sclerosis and the effects of local anesthetic injectionsMultiple Sclerosis and Related Disorders. Tutuncu M et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek137 patiënten met relapsing-remitting multiple sclerose, gescreend op een myofasciaal pijnsyndroom; 25 behandeld met injecties in de triggerpoints en opgevolgd.
ResultatenEen myofasciaal pijnsyndroom was aanwezig bij 51,9 % van de patiënten met multiple sclerose. Rechtstreekse behandeling van het myofasciaal weefsel met injecties van een verdovingsmiddel leidde na drie maanden tot een significante afname van pijn en vermoeidheid en tot hogere kwaliteit-van-levenscores (p<0,001).
OpmerkingenOpen behandelarm.
Stijfheid na een beroerte2 studies
Hier heeft het hyaluronaanmodel van stijfheid zijn duidelijkste bewijs bij de mens. Beeldvorming toont meer hyaluronaan in stijve spieren na een beroerte, en het afbreken ervan met een enzym herstelt de beweging.
2019BeeldvormingsstudieQuantifying muscle glycosaminoglycan levels in patients with post-stroke muscle stiffness using T1ρ MRIScientific Reports. Menon RG et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek5 patiënten met spierstijfheid na een beroerte en 5 gezonde controlepersonen; T1ρ-MRI-kartering van het hyaluronaangehalte in de arm, vóór en na injecties met hyaluronidase.
ResultatenHet hyaluronaangehalte was significant hoger in de stijve biceps van de patiënten dan bij de controlepersonen (34,04 tegenover 26,70 ms, p = 0,006) en nam af na de injectie met het enzym dat hyaluronaan afbreekt. De auteurs zien hierin een bevestiging via beeldvorming van de hyaluronaanhypothese bij spierstijfheid. Dit is direct bewijs via beeldvorming, bij de mens, dat hyaluronaan zich ophoopt in stijf weefsel en dat het verwijderen ervan de beweging herstelt, wat de kernbewering van het verdichtingsmodel is.
OpmerkingenKleine pilotstudie.
- 2016Human recombinant hyaluronidase injections for upper limb muscle stiffness in individuals with cerebral injuryEBioMedicine. Raghavan P, Lu Y, Mirchandani M, Stecco A.
Menopauze6 studies
Meer dan 70 % van de vrouwen ontwikkelt tijdens de menopauze musculoskeletale pijn en stijfheid. De fascia reageert rechtstreeks op vrouwelijke hormonen: de cellen ervan dragen receptoren voor oestrogenen en relaxine, die na de menopauze minder tot expressie komen, en het collageen van het bindweefsel neemt af met de oestrogenen. Dit is de fysieke basis die verklaart waarom stijfheid zo vaak optreedt tijdens hormonale overgangen.
2024ReviewThe musculoskeletal syndrome of menopauseClimacteric. Wright VJ et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview waarin een term wordt geïntroduceerd voor het geheel van de musculoskeletale effecten van oestrogeenverlies.
ResultatenMeer dan 70 % van de vrouwen ervaart musculoskeletale klachten tijdens de menopauzale overgang en 25 % wordt erdoor beperkt, met name door gewrichtspijn en stijfheid, grotendeels als gevolg van oestrogeenverlies. De auteurs introduceren de term „musculoskeletaal syndroom van de menopauze“ omdat dit beeld onopgemerkt blijft. Oestrogeenverlies verandert het collageen van het bindweefsel, en de cellen van de fascia dragen oestrogeenreceptoren; het syndroom dat dit artikel benoemt, is wat dit oplevert in het lichaam van een vrouw.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2012ReviewThe effect of menopause on the skin and other connective tissuesGynecological Endocrinology. Calleja-Agius J, Brincat M.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview over oestrogenen en bindweefsel.
ResultatenEr is een sterke correlatie tussen het verlies van collageen in het bindweefsel en het oestrogeentekort bij de menopauze, en oestrogenen hebben diepgaande effecten op de vernieuwing van bindweefsel, ongeacht de plek in het lichaam. Het gebruik van oestrogenen na de menopauze verhoogt het collageengehalte, de dikte en de elasticiteit. De fascia is een bindweefsel, de cellen ervan dragen oestrogeenreceptoren, en het collageenverlies als gevolg van oestrogeentekort wordt hier gemeten in alle bindweefsels samen; het mechanisme van menopauzale stijfheid loopt via de fascia.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2018ReviewEffect of estrogen on musculoskeletal performance and injury riskFrontiers in Physiology. Chidi-Ogbolu N, Baar K.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van de effecten van oestrogenen op spieren, pezen en banden.
ResultatenOestrogenen hebben een groot effect op de musculoskeletale functie, verder dan het bot: ze verhogen het collageengehalte van bindweefsels en veranderen rechtstreeks de stijfheid van pezen en banden. Het verlies ervan verandert het bindweefsel. Oestrogenen bouwen het collageen van het bindweefsel op en regelen de stijfheid van pezen en banden; de fascia is hetzelfde op collageen gebaseerde weefsel en reageert op hetzelfde hormoon.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2016ReviewSex hormones and tendonAdvances in Experimental Medicine and Biology. Hansen M, Kjaer M.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van de effecten van geslachtshormonen op het collageen van pezen en banden.
ResultatenOestrogenen stimuleren de collageensynthese van pezen en beïnvloeden de verknoping van vezels en de gewrichtslaxiteit, en zeer lage oestrogeenspiegels zijn minder gunstig voor bindweefsel dat belast wordt of in herstel is. Het vermogen van bindweefsel om zichzelf in stand te houden hangt af van het hormoon dat bij de menopauze daalt. Dezelfde collageensynthese die de pees gezond houdt, houdt de fascia gezond, en beide zijn afhankelijk van oestrogenen.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
- 2016Hormone receptor expression in human fascial tissueEuropean Journal of Histochemistry. Fede C et al.
- 2019Sensitivity of the fasciae to sex hormone levels: modulation of collagen-I, collagen-III and fibrillin productionPLOS ONE. Fede C et al.
Pijn na een operatie1 studie
De fascia is een van de meest dicht geïnnerveerde zachte weefsels rond een gewricht, wat onderzoekers aanvoeren als een van de redenen waarom pijn kan aanhouden na een verder geslaagde operatie.
- 2020Fascia and soft tissues innervation in the human hip and their possible role in post-surgical painJournal of Orthopaedic Research. Fede C et al.
De onderzoekspistes
Naast de bovenstaande aandoeningen stellen steeds meer onderzoekers fasciale verdichting voor als gemeenschappelijk mechanisme van tal van andere chronische aandoeningen waarbij pijn en stijfheid samengaan. Deze theorieën steunen op dezelfde gegevens over anatomie, innervatie en beeldvorming als in Deel A. Directe metingen van de fascia bij elk van deze aandoeningen zijn aan de gang, en deze pagina wordt bijgewerkt naarmate er gepubliceerd wordt.
Deel B
Fluvia Hydra+™
Fluvia Hydra+™ is een formule met negen ingrediënten, ontworpen rond het hierboven beschreven mechanisme. Dit deel legt uit hoe de formule is opgebouwd en presenteert vervolgens het gepubliceerde onderzoek naar elk ingrediënt, met dezelfde bewijscategorieën als in Deel A.
Hoe de formule is ontworpen
Een gezonde fascia is soepel en zacht omdat zij een regelmatige toevoer van water en voedingsstoffen krijgt. Wanneer die toevoer ontbreekt, raakt de fascia uitgedroogd, verdicht zij en drukt zij op de spieren en zenuwen die erdoorheen lopen. Fluvia Hydra+™ is van achteren naar voren ontworpen, vanuit dit mechanisme. Elk ingrediënt heeft een van vier opdrachten, en het onderzoek hieronder is het onderzoek dat gepubliceerd is over het effect van elk ervan op de hydratatie van bindweefsel, collageen, de zwelling van zachte weefsels, ontsteking, en pijn en stijfheid.
De fascia rehydrateren
De fascia het hyaluronzuur en de andere voedingsstoffen teruggeven die zij nodig heeft om water vast te houden. Hyaluronzuur met een hoog moleculair gewicht, gecombineerd met pijnboomschorsextract, dat de eigen productie van hyaluronzuur door het lichaam verhoogt.
De structuur van de fascia voeden
De fascia houdt water vast binnen een raamwerk van collageen en proteoglycanen. Silica, mangaan, boor, druivenpitextract en centella (gotu kola) leveren wat nodig is om dit raamwerk op te bouwen en te onderhouden.
Verdicht weefsel bevrijden
De ophoping van eiwitten afbreken die de verdichte fascia samengedrukt houdt. Serrapeptase, een proteolytisch enzym waarvan studies aantonen dat het de zwelling van zachte weefsels vermindert.
De ontsteking temperen die haar gespannen houdt
Een laaggradige ontsteking verdikt de vloeistof tussen de lagen van de fascia en maakt de zenuwuiteinden daarin gevoelig. Boswellia, boor, druivenpitextract en centella (gotu kola) leveren het bewijs voor ontstekingsmarkers, pijn en stijfheid.
Tabel van de ingrediënten
Eén regel per ingrediënt: de rol ervan in de formule, wat het gepubliceerde onderzoek heeft aangetoond en het type bewijs. Het getal verwijst naar de studies.
| Ingrediënt | Rol in de formule | Wat het onderzoek heeft aangetoond | Type bewijs | Studies |
|---|---|---|---|---|
| Hyaluronzuur | Rehydrateert de fascia | Minder pijn en stijfheid in 9 van de 11 onderzochte studies; meer kniecomfort bij volwassenen zonder artrose; meer water vastgehouden in het bindweefsel | Systematische review en gerandomiseerde studies | 8 |
| Pijnboomschorsextract | Rehydrateert de fascia en temperd de ontsteking | Daling van 56 % van de gewrichtsklachtenscores en verdrievoudigde loopafstand in een placebogecontroleerde studie; lagere CRP; meer hyaluronzuursynthase aangemaakt door het lichaam zelf | Gerandomiseerde studies | 4 |
| Druivenpitextract | Voedt de structuur van de fascia en temperd de ontsteking | Lagere hs-CRP over alle samengevoegde studies heen; minder vochtretentie en zwelling; bescherming van collageen en elastine | Meta-analyses en gerandomiseerde studies | 4 |
| Bamboe-extract (silica) | Voedt de structuur van de fascia | Steviger en beter gehydrateerd bindweefsel in placebogecontroleerde studies met biologisch beschikbaar silicium; silicium is nodig voor de verbindingen die collageen en proteoglycanen bij elkaar houden | Gerandomiseerde studies en reviews | 5 |
| Mangaan | Voedt de structuur van de fascia | Onmisbaar voor de enzymen die proteoglycanen aanmaken en collageen recyclen; aanwezig in twee placebogecontroleerde kniestudies | Mechanistische studies en studies met combinatieproducten | 4 |
| Boor | Temperd de ontsteking | Minder knieongemak binnen 14 dagen in een placebogecontroleerde studie; lagere hs-CRP en TNF-α | Gerandomiseerde studies | 4 |
| Serrapeptase | Bevrijdt verdicht weefsel | Minder zwelling van zachte weefsels en stijfheid na een operatie in een gerandomiseerde studie; sneller afnemende zwelling dan met paracetamol na een blessure | Gerandomiseerde en vergelijkende studies | 4 |
| Boswellia serrata | Temperd de ontsteking | Pijn en stijfheid duidelijk verminderd over alle samengevoegde studies heen; verbetering binnen vijf dagen; lagere TNF-α, hs-CRP en IL-6 | Twee meta-analyses en meerdere gerandomiseerde studies | 6 |
| Centella (Centella asiatica, gotu kola) | Voedt de structuur van de fascia en temperd de ontsteking | Stimuleert de productie van collageen type I; lagere IL-1β, IL-6 en TNF-α; minder zwelling en capillaire lekkage in placebogecontroleerde studies | Systematische review en gerandomiseerde studies | 6 |
Onderzoek naar de ingrediënten45 studies
Hyaluronzuur8 studies
RolRehydrateert de fascia
2024Systematische reviewOral hyaluronic acid in osteoarthritis and low back pain: a systematic reviewMediterranean Journal of Rheumatology. de Carvalho JF, Davidson J.
Populatie en onderwerp van het onderzoek11 artikelen (597 patiënten) over oraal hyaluronzuur bij reumatische aandoeningen, van 1966 tot mei 2024; 10 over artrose en 1 over lage rugpijn, met een follow-up van 4 weken tot 12 maanden.
ResultatenNegen van de elf studies meldden een verbetering van criteria zoals pijn, de WOMAC-score, gewrichtsfunctie, de Lequesne-index en stijfheid. Twee studies maten cytokinen en vonden die lager na inname van oraal hyaluronzuur. Bijwerkingen waren zeldzaam en licht. Hyaluronzuur is wat de vloeistof tussen de lagen van de fascia vloeibaar en beweeglijk houdt; oraal hyaluronzuur is de directe manier om het haar terug te geven.
OpmerkingenKwalitatieve synthese; geen gepoolde effectgrootte. De opgenomen studies gebruikten meerdere merkproducten.
2024Gerandomiseerde gecontroleerde studieOral sodium hyaluronate relieves knee discomfort: a 12-week double-blinded, placebo-controlled studyExperimental and Therapeutic Medicine. Sugiyama K et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekGezonde volwassenen van ongeveer 60 jaar met knieongemak zonder gediagnosticeerde artrose (Kellgren-Lawrence-graad ≤1); 12 weken; visuele analoge schalen, mobiliteitstests en beenkrachttests.
ResultatenDe studie wilde nagaan of oraal hyaluronaan de knieën helpt voordat artrose zich aandient, in tegenstelling tot eerdere studies waarin patiënten met een bestaande diagnose werden geworven. De totale visuele analoge scores voor pijn, stijfheid en ongemak waren in de hyaluronaatgroep over 12 weken significant lager dan in de placebogroep. De mobiliteitstests en bloedmarkers verschilden niet tussen de groepen. Een voordeel bij mensen zonder gewrichtsschade wijst op een effect op het bindweefsel rond het gewricht, waar de fascia zich bevindt, eerder dan op het kraakbeen.
OpmerkingenGeschreven door onderzoekers van een fabrikant van hyaluronzuur.
2020Gerandomiseerde gecontroleerde studieShort-term effect of a new oral sodium hyaluronate formulation on knee osteoarthritis: a double-blind, randomized, placebo-controlled clinical trialDiseases. Cicero AFG et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek60 volwassenen met symptomatische knieartrose; 8 weken; WOMAC-score, Lequesne-index, VAS voor pijn, gebruik van rescue-medicatie en bewegingsbereik.
ResultatenPijn, de totale WOMAC-score, de Lequesne-index en het bewegingsbereik verbeterden in de hyaluronaatgroep significant ten opzichte van het begin, en na 60 dagen waren de VAS voor pijn en de WOMAC-pijnscore significant lager dan onder placebo (p<0,05). Het wekelijkse gebruik van rescue-medicatie nam ook af. Pijn en beweging verbeterden in acht weken, sneller dan kraakbeen kan veranderen, wat wijst op het bindweefsel rond het gewricht.
OpmerkingenPilotstudie.
2025Dier- of laboratoriumonderzoekRole of oral hyaluronic acid for joint health: insights from rat models and clinical trialsFrontiers in Nutrition. Wang B et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekArtrosemodel bij ratten waarin hyaluronzuren met verschillend moleculair gewicht worden vergeleken, gevolgd door een klinische studie bij mensen met de gekozen vorm.
ResultatenBij ratten verminderde oraal hyaluronzuur de gewrichtszwelling, verhoogde het de hyaluronzuurspiegels in serum en synoviaal vocht en verlaagde het de pro-inflammatoire cytokinen, MMP's, iNOS en COX-2, met een sterker effect voor vormen met een hoog moleculair gewicht. In de studie bij mensen verminderde het de WOMAC-scores voor pijn, stijfheid en functie significant, zonder significant effect op de veiligheidsmarkers in bloed of urine. Oraal hyaluronzuur verhoogde de hyaluronzuurspiegels in de weefsels en verminderde de ontstekingssignalen die de vloeistof tussen de lagen van de fascia verdikken.
OpmerkingenGeschreven door onderzoekers van een fabrikant van hyaluronzuur; het deel bij mensen is een pilotstudie.
2016ReviewOral hyaluronan relieves knee pain: a reviewNutrition Journal. Oe M et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studies over oraal hyaluronaan tegen kniepijn, van 2008 tot 2015, evenals over het werkingsmechanisme en de veiligheid ervan.
ResultatenConcludeert dat de studies het gebruik van oraal hyaluronaan ondersteunen bij symptomen die samenhangen met synovitis, in het bijzonder kniepijn, verlichting van vochtophoping of ontsteking, en kniespierkracht. Beschrijft het voorgestelde mechanisme van binding aan receptoren van het darmepitheel. De review legt uit hoe ingenomen hyaluronaan wordt opgenomen en werkt, dat wil zeggen het mechanisme waarmee oraal hyaluronzuur een bindweefsel zoals de fascia kan bereiken.
OpmerkingenReview geschreven door onderzoekers van een fabrikant van hyaluronzuur.
2015Gerandomiseerde gecontroleerde studieIngestion of hyaluronans (molecular weights 800k and 300k) improves dry skin conditions: a randomized, double blind, controlled studyJournal of Clinical Biochemistry and Nutrition. Kawada C et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek61 personen met een droge huid; oraal hyaluronaan van twee moleculaire gewichten of placebo gedurende 6 weken; meting van de huidhydratatie.
ResultatenDe huidhydratatie nam tijdens de inname in beide hyaluronaangroepen meer toe dan onder placebo, en de 300k-groep had twee weken na het stoppen nog steeds een significant betere hydratatie. De dermatologische beoordeling vond geen enkele bijwerking. Hier aangehaald als bewijs dat ingenomen hyaluronaan het watergehalte van een bindweefsel kan verhogen. De huid is een bindweefsel dat aansluit op de oppervlakkige fascia; ingenomen hyaluronaan bracht water terug in een bindweefsel en hield het daar vast.
OpmerkingenHet is de huid, en niet de fascia, die is gemeten.
2014ReviewIngested hyaluronan moisturizes dry skinNutrition Journal. Kawada C et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van de opname, verdeling en farmacologische werking van oraal ingenomen hyaluronzuur.
ResultatenVat de gegevens samen die tonen dat ingenomen hyaluronzuur wordt opgenomen en deels tot in de huid wordt verdeeld, dat het bijdraagt aan een hogere hyaluronzuursynthese en de proliferatie van fibroblasten bevordert, en dat het in een gerandomiseerde placebogecontroleerde studie de huidhydratatie verhoogde bij mensen met een droge huid. De verdeling naar de huid en de verhoogde hyaluronzuursynthese door fibroblasten vormen de route waarlangs oraal hyaluronzuur het bindweefsel, inclusief de fascia, bereikt en rehydrateert.
OpmerkingenReview; de gegevens over de verdeling komen deels uit dieronderzoek.
2022Meta-analyseEffectiveness of dietary supplement for skin moisturizing in healthy adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trialsFrontiers in Nutrition. Sun Q et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek66 gerandomiseerde gecontroleerde studies over orale supplementen voor huidhydratatie, 2000–2021; meta-analyse voor de supplementen waarvoor minstens vier studies beschikbaar waren.
ResultatenEr werd een statistisch significant positief effect op de huidhydratatie waargenomen voor zowel hyaluronzuur als procyanidinen (de familie van proanthocyanidinen die voorkomt in pijnboomschors en druivenpitten), waarbij de studies onvoldoende waren om het vochtverlies te beoordelen. Hyaluronzuur en proanthocyanidinen, twee van de rehydraterende ingrediënten van Fluvia Hydra+™, verhogen beide meetbaar het watergehalte van bindweefsel.
OpmerkingenHuidhydratatie gebruikt als indirecte indicator voor de hydratatie van bindweefsel.
Pijnboomschorsextract4 studies
RolRehydrateert de fascia en temperd de ontsteking
2008Gerandomiseerde gecontroleerde studieTreatment of osteoarthritis with Pycnogenol: the SVOS (San Valentino Osteo-arthrosis Study)Phytotherapy Research. Belcaro G et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek156 artrosepatiënten (77 met pijnboomschorsextract, 79 met placebo) gedurende 3 maanden; WOMAC-score, loopafstand op de loopband, medicijngebruik en oedeem van de voeten.
ResultatenDe totale WOMAC-score daalde met 56 % met pijnboomschorsextract tegenover 9,6 % met placebo (p<0,05). De loopafstand op de loopband steeg van 68 m naar 198 m, tegenover 65 m naar 88 m onder placebo. Het gebruik van pijnstillers daalde met 58 %, en het oedeem van de voeten verbeterde bij 79 % van de behandelde patiënten tegenover 1 % van de controlepersonen. Het oedeem dat bij vier van de vijf patiënten verdween, is vocht dat in het bindweefsel rond het gewricht wordt vastgehouden; de pijnboomschors werkte op het weefsel, niet op het bot.
OpmerkingenStudie gefinancierd door de fabrikant van het extract.
2008Gerandomiseerde gecontroleerde studieEffect of pine bark extract (Pycnogenol) on symptoms of knee osteoarthritisPhytotherapy Research. Cisár P et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek100 patiënten met knieartrose van stadium I–II; pijnboomschorsextract of placebo gedurende 3 maanden; WOMAC-score om de twee weken en pijn wekelijks gemeten op een visuele analoge schaal (VAS).
ResultatenDe WOMAC-score verbeterde (p<0,05) en de pijn nam af (p<0,04) in de pijnboomschorsgroep, zonder effect van de placebo. Het gebruik van pijnstillers nam af onder pijnboomschors en nam toe onder placebo. Een verbetering bij milde artrose, vóór enige belangrijke gewrichtsschade, wijst op het bindweefsel rond het gewricht, waar de fascia zich bevindt.
OpmerkingenGefinancierd door de fabrikant van het extract.
2008Gerandomiseerde gecontroleerde studieVariations in C-reactive protein, plasma free radicals and fibrinogen values in patients with osteoarthritis treated with PycnogenolRedox Report. Belcaro G et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekSubgroep van de SVOS-studie met een verhoogd C-reactief proteïne bij aanvang: 29 met pijnboomschorsextract en 26 met placebo, gedurende 3 maanden.
ResultatenHet plasma-CRP daalde van 3,9 mg/L naar 1,1 mg/L in de pijnboomschorsgroep, tegenover 3,9 naar 3,6 mg/L onder placebo (p<0,05 tussen de groepen). De vrije radicalen in het plasma daalden tot 70,1 % van hun uitgangswaarde en het fibrinogeen tot 62,8 %. CRP is de bloedmarker van de laaggradige ontsteking die de fascia stijf houdt; de pijnboomschors verlaagde het met meer dan twee derde.
OpmerkingenAnalyse van een subgroep van de SVOS-studie.
2012Klinische studiePycnogenol effects on skin elasticity and hydration coincide with increased gene expressions of collagen type I and hyaluronic acid synthase in womenSkin Pharmacology and Physiology. Marini A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek20 gezonde postmenopauzale vrouwen die gedurende 12 weken werden gesuppleerd; huid gemeten met corneometrie, cutometrie en echografie, met biopten voor genexpressie.
ResultatenDe hydratatie en elasticiteit van de huid verbeterden duidelijk, vooral bij vrouwen die bij aanvang een droge huid hadden. Dit ging gepaard met een significante toename van de mRNA-expressie van hyaluronzuursynthase-1, het enzym dat het lichaam gebruikt om zijn eigen hyaluronzuur aan te maken, en van de genen voor collageen type I. Dit is de studie die de aanwezigheid van pijnboomschors rechtvaardigt voor hydratatie, en niet alleen tegen ontsteking. Hyaluronzuursynthase-1 is het enzym dat de cellen van de fascia gebruiken om het hyaluronzuur aan te maken dat haar lagen gehydrateerd houdt; de pijnboomschors stimuleerde het.
OpmerkingenOpen studie bij 20 vrouwen.
Druivenpitextract4 studies
RolVoedt de structuur van de fascia en temperd de ontsteking
2021Meta-analyseThe effect of grape seed extract supplementation on oxidative stress and inflammation: a systematic review and meta-analysis of controlled trialsInternational Journal of Clinical Practice. Foshati S et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek23 studies in de review, waarvan 19 in de meta-analyse, over markers van oxidatieve stress en ontsteking.
ResultatenDruivenpitextract verlaagde malondialdehyde (SMD −1,04), geoxideerd LDL (SMD −0,44) en hooggevoelig C-reactief proteïne (WMD −0,48 mg/L, 95 %-betrouwbaarheidsinterval −0,94 tot −0,03) significant. Laaggradige ontsteking, gemeten met de hooggevoelige CRP, is wat het hyaluronzuur geklonterd en de fascia verdicht houdt; het druivenpitextract liet haar dalen.
OpmerkingenDe deelnemers aan de studies hadden vooral cardiometabole aandoeningen.
2021Meta-analyseThe effect of grape products containing polyphenols on C-reactive protein levels: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trialsBritish Journal of Nutrition. Sarkhosh-Khorasani S, Hosseinzadeh M.
Populatie en onderwerp van het onderzoek17 gerandomiseerde studies, 668 deelnemers, over producten op basis van druiven, waaronder druivenpitextract.
ResultatenDe polyfenolen uit druiven verlaagden de CRP over het geheel genomen significant (SMD −0,229, p = 0,013), met sterkere effecten bij hogere doses, in studies van 12 weken of langer en bij mensen met een aandoening; druivenpitextract behoorde tot de producten met een significant effect. Minder ontsteking in het lichaam betekent minder van het signaal dat de vloeistof tussen de lagen van de fascia verdikt.
OpmerkingenVoegt meerdere producten op basis van druiven samen, niet alleen de pitten.
2013Gerandomiseerde gecontroleerde studieProanthocyanidin-rich grape seed extract reduces leg swelling in healthy women during prolonged sittingJournal of the Science of Food and Agriculture. Sano A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekGezonde Japanse vrouwen, in dubbelblinde placebogecontroleerde cross-overstudies, met een eenmalige inname en daarna een inname gedurende 14 dagen, gevolgd door 6 uur zitten.
ResultatenDe toename van het beenvolume, de stijging van de extracellulaire vloeistof en het water in de benen waren allemaal significant beperkt in de groepen met druivenpitextract in vergelijking met placebo. Zwelling van de benen is vocht dat in de oppervlakkige fascia en het bindweefsel wordt vastgehouden; het druivenpitextract verhinderde dat het zich ophoopte.
OpmerkingenGezonde vrouwen; meet vochtretentie in plaats van pijn.
2025ReviewBeneficial effects of proanthocyanidins on skin aging: a reviewFrontiers in Nutrition. Ye H et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekNarratieve review over proanthocyanidinen (de familie van polyfenolen die voorkomt in druivenpitten en pijnboomschors).
ResultatenBespreekt de gegevens die tonen dat proanthocyanidinen oxidatieve stress verminderen, de synthese van collageen en elastine bevorderen en ontstekingssignalen in de verouderde huid dempen, en wijst tegelijk op hun lage biologische beschikbaarheid en onstabiliteit in de omgeving als beperkingen. Collageen en elastine vormen het raamwerk waarin de fascia haar water vasthoudt; proanthocyanidinen beschermen en bevorderen beide.
OpmerkingenGegevens vooral uit cel- en dieronderzoek.
Bamboe-extract (silica)5 studies
RolVoedt de structuur van de fascia
2005Gerandomiseerde gecontroleerde studieEffect of oral intake of choline-stabilized orthosilicic acid on skin, nails and hair in women with photodamaged skinArchives of Dermatological Research. Barel A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek50 vrouwen met een door de zon beschadigde gezichtshuid, willekeurig verdeeld over een supplement met biologisch beschikbaar silicium en een placebo gedurende 20 weken; meting van het huidreliëf, de hydratatie en de mechanische eigenschappen van de huid.
ResultatenHet silicium in het bloed nam toe in de gesuppleerde groep. De ruwheidsparameters van de huid verslechterden in de placebogroep (+6 tot +11 %) maar verbeterden in de siliciumgroep (−8 tot −19 %), een significant verschil, en de mechanische anisotropie verbeterde. De auteurs suggereren dat silicium een rol speelt bij de vorming en het onderhoud van bindweefsel. De stevigheid en de ruwheid van de huid weerspiegelen de toestand van haar collageenraamwerk, en de huid sluit aan op de oppervlakkige fascia; biologisch beschikbaar silicium verbeterde ze in vergelijking met placebo.
OpmerkingenGebruikt orthosiliciumzuur, een andere siliciumbron dan bamboesilica; meting gedaan op de huid, niet op de fascia.
2018Gerandomiseerde gecontroleerde studieEvaluation of cutaneous rejuvenation associated with the use of ortho-silicic acid stabilized by hydrolyzed marine collagenJournal of Cosmetic Dermatology. Petersen Vitello Kalil CL et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek22 patiënten, willekeurig verdeeld over een supplement met gestabiliseerd orthosiliciumzuur en een placebo gedurende 90 dagen.
ResultatenDe klinische beoordeling toonde statistisch superieure veranderingen in textuur, stevigheid en hydratatie van de huid in de siliciumgroep, met 80 % tevredenheid en geen enkele bijwerking. Een stevigere en beter gehydrateerde huid wijst op een beter onderhouden raamwerk van bindweefsel, wat silicium in de formule geacht wordt te ondersteunen.
OpmerkingenKleine studie; het silicium was gecombineerd met collageen.
2021ReviewSilicon: a neglected micronutrient essential for bone healthExperimental Biology and Medicine. Rondanelli M et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekNarratieve review van 8 studies bij mensen (meer dan 10.000 personen) over de inname of suppletie van silicium.
ResultatenMeldt dat in-vitro- en dieronderzoek tonen dat silicium aan glycosaminoglycanen is gebonden en een belangrijke rol speelt bij de vorming van verbindingen tussen collageen en proteoglycanen, wat mechanistisch de aanwezigheid ervan in een formule voor bindweefsel verklaart. De gegevens bij mensen betreffen de botdichtheid. De verbindingen tussen collageen en proteoglycanen die silicium ondersteunt, zijn wat de fascia in staat stelt water in haar raamwerk vast te houden.
OpmerkingenGericht op het bot; mechanisme voor bindweefsel afgeleid uit laboratorium- en dieronderzoek.
2024Systematische reviewSilicon supplementation for bone health: an umbrella review attempting to translate from animals to humansNutrients. Pritchard A, Nielsen BD.
Populatie en onderwerp van het onderzoekParaplureview van gecontroleerd dieronderzoek naar silicium en bot.
ResultatenVat de inname van silicium samen die per diersoort inwerkt op het bot- en mineraalmetabolisme, evenals het verband tussen silicium en de organische matrix (collageen) van bot en bindweefsel. Silicium gaat samen met de collageenmatrix van het bindweefsel, het raamwerk waaruit de fascia bestaat.
OpmerkingenGegevens bij dieren; betreft het bot.
2007ReviewSilicon and bone healthJournal of Nutrition, Health and Aging. Jugdaohsingh R.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van het siliciummetabolisme en de rol ervan in bot en bindweefsel.
ResultatenGeeft aan dat de gegevens van de afgelopen 30 jaar sterk suggereren dat silicium uit de voeding gunstig is voor de gezondheid van bot en bindweefsel, waarbij de voorgestelde mechanismen de synthese en stabilisatie van collageen omvatten. Collageen synthetiseren en stabiliseren is de rol van silicium in alle bindweefsels, inclusief de fascia.
OpmerkingenReview; mechanismen worden omschreven als nog slecht begrepen.
Mangaan4 studies
RolVoedt de structuur van de fascia
2006Dier- of laboratoriumonderzoekHuman recombinant prolidase from eukaryotic and prokaryotic sources: expression, purification, characterization and long-term stabilityFEBS Journal. Lupi A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekBiochemische karakterisering van humaan recombinant prolidase.
ResultatenProlidase, het enzym dat proline en hydroxyproline uit de afbraak van collageen recyclet om nieuw collageen aan te maken, is afhankelijk van mangaan. Mangaan in combinatie met glutathion verbeterde de activiteit en stabiliteit van het enzym. Bij de mens veroorzaakt een gebrek aan prolidase-activiteit onder meer ernstige huidschade. Het collageen van de fascia wordt voortdurend gerecycled, en prolidase is het enzym dat er de bouwstenen van terugwint; zonder mangaan werkt het niet.
OpmerkingenEnzymbiochemie; prolidase is het enzym dat het proline van collageen recyclet.
1994Dier- of laboratoriumonderzoekInfluence of manganese deficiency on the characteristics of proteoglycans of avian epiphyseal growth plate cartilagePoultry Science. Liu AC, Heinrichs BS, Leach RM Jr.
Populatie en onderwerp van het onderzoekProteoglycanen gewonnen uit het groeikraakbeen van kuikens met een mangaantekort en van normale kuikens.
ResultatenHet mangaantekort verminderde de totale hoeveelheid proteoglycanen in het kraakbeen, en een kwart van de resterende proteoglycaanmonomeren was abnormaal, met een verminderd koolhydraatgehalte. De auteurs schrijven de rol van mangaan bij de ontwikkeling van het skelet toe aan zijn deelname aan de aanmaak van proteoglycanen. Proteoglycanen zijn de moleculen die water vasthouden in het bindweefsel, inclusief de fascia; zonder mangaan maakt het lichaam er minder en slechtere aan.
OpmerkingenDieronderzoek.
2000Gerandomiseerde gecontroleerde studieEfficacy of a combination of glucosamine hydrochloride, low molecular weight sodium chondroitin sulfate and manganese ascorbate in the management of knee osteoarthritisOsteoarthritis and Cartilage. Das A Jr, Hammad TA.
Populatie en onderwerp van het onderzoek93 patiënten met knieartrose, willekeurig verdeeld over een combinatie van glucosamine, chondroïtine en mangaanascorbaat en een placebo gedurende 6 maanden.
ResultatenPatiënten met op de röntgenfoto lichte of matige artrose verbeterden duidelijk op de Lequesne-index na 4 en 6 maanden (p = 0,003 en p = 0,04), met een responspercentage van 52 % tegenover 28 % onder placebo. Patiënten met een ernstige vorm verbeterden niet significant. Mangaan zat in de formule om dezelfde reden als in deze: het is onmisbaar voor de aanmaak van de proteoglycanen en het collageen van het bindweefsel.
OpmerkingenProduct met een combinatie van meerdere ingrediënten: de eigen bijdrage van mangaan kan niet worden geïsoleerd.
1999Gerandomiseerde gecontroleerde studieGlucosamine, chondroitin, and manganese ascorbate for degenerative joint disease of the knee or low back: a randomized, double-blind, placebo-controlled pilot studyMilitary Medicine. Leffler CT et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek34 mannen van de Amerikaanse marine met chronische pijn en op de röntgenfoto zichtbare degeneratieve gewrichtsschade aan de knie of onderrug; cross-overstudie van 16 weken.
ResultatenDe symptomen van knieartrose werden met de combinatie verlicht: totale ziektescore −16,3 % (p = 0,05), pijn op de VAS tijdens de bezoeken −26,6 % (p = 0,05), score bij het klinisch onderzoek −43,3 % (p = 0,01). Een voordeel voor de rug werd niet aangetoond en ook niet uitgesloten. De kniepijn verbeterde met een combinatie die mangaan bevat als cofactor voor de aanmaak van bindweefsel.
OpmerkingenProduct met een combinatie van meerdere ingrediënten; kleine pilotstudie.
Boor4 studies
RolTemperd de ontsteking
2014Gerandomiseerde gecontroleerde studieShort-term efficacy of calcium fructoborate on subjects with knee discomfort: a comparative, double-blind, placebo-controlled clinical studyClinical Interventions in Aging. Pietrzkowski Z et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek60 deelnemers met klachten van knieongemak, willekeurig verdeeld over calciumfructoboraat (een plantaardige vorm van boor) en een placebo; WOMAC-score en McGill-pijnvragenlijst na 7 en 14 dagen.
ResultatenDe geschatte verschillen met placebo op de McGill-vragenlijst waren −5,8 (p = 0,0009) na 7 dagen en −8,9 (p<0,0001) na 14 dagen, en op de WOMAC −5,3 (p = 0,06) na 7 dagen en −13,73 (p<0,0001) na 14 dagen. De placebogroep veranderde niet. Knieongemak dat binnen twee weken verlicht wordt, sneller dan de structuur van het gewricht verandert, wijst op het ontstoken bindweefsel rond het gewricht.
OpmerkingenStudie van twee weken, gefinancierd door de fabrikant van het ingrediënt.
2011Gerandomiseerde gecontroleerde studieA double-blind, placebo-controlled pilot study to evaluate the effect of calcium fructoborate on systemic inflammation and dyslipidemia markers for middle-aged people with primary osteoarthritisBiological Trace Element Research. Scorei R et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek60 deelnemers met knieartrose die een placebogecontroleerde studie van 15 dagen hadden afgerond; meting van de CRP, het fibrinogeen, de bezinkingssnelheid en de lipiden.
ResultatenCalciumfructoboraat had in alle behandelde groepen een gunstig effect op de ontstekingsmarkers in vergelijking met placebo, met lichte veranderingen in het lipidenmetabolisme en geen enkele ernstige bijwerking. CRP en fibrinogeen zijn markers van de laaggradige ontsteking die de fascia stijf houdt; boor liet ze in twee weken dalen.
OpmerkingenPilotstudie van twee weken.
2011Experimenteel onderzoek bij mensenComparative effects of daily and weekly boron supplementation on plasma steroid hormones and proinflammatory cytokinesJournal of Trace Elements in Medicine and Biology. Naghii MR et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek8 gezonde mannen; bloedafnames gedurende 6 uur na een enkele dosis boor, en opnieuw na een week dagelijkse suppletie.
ResultatenHet boor in het bloed steeg snel na inname. Zes uur na de inname werd een significante daling van de hooggevoelige CRP en van TNF-α waargenomen, met andere hormonale veranderingen na een week. De hooggevoelige CRP en TNF-α zijn de ontstekingssignalen die de vloeistof tussen de lagen van de fascia verdikken; boor liet ze beide in enkele uren dalen.
Opmerkingenn = 8; korte duur.
2015ReviewNothing boring about boronIntegrative Medicine: A Clinician's Journal. Pizzorno L.
Populatie en onderwerp van het onderzoekNarratieve review.
ResultatenVat de gegevens bij mensen samen die tonen dat boor belangrijk is voor de groei en het onderhoud van het bot, voor wondgenezing, voor het gebruik door het lichaam van oestrogenen, testosteron, vitamine D en magnesium, en voor het verlagen van ontstekingsmarkers, waaronder de hooggevoelige CRP en TNF-α, en dat het antioxidatieve enzymen verhoogt. De effecten van boor op wondgenezing, ontstekingsmarkers en bindweefsel verklaren zijn plaats in het onderdeel „raamwerk en ontsteking“ van de formule.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
Serrapeptase4 studies
RolBevrijdt verdicht weefsel
2021Gerandomiseerde gecontroleerde studieEfficacy of serratiopeptidase after impacted third molar surgery: a randomized controlled clinical trialBMC Oral Health. Tamimi Z et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek133 patiënten na de chirurgische extractie van een ingesloten onderste verstandskies, willekeurig verdeeld over serratiopeptidase plus paracetamol en placebo plus paracetamol gedurende 5 dagen; pijn, beperkte mondopening (trismus) en zwelling gemeten tot dag 5.
ResultatenSerratiopeptidase verbeterde de trismus op dag 4 duidelijk (27,30 ± 7,3 mm tegenover 32,06 ± 7,7 mm, p<0,001) en verminderde de zwelling (afstand oorlel–kin 111,49 ± 8,1 mm tegenover 115,39 ± 9,9 mm, p<0,001). De ervaren pijn verschilde niet significant tussen de groepen. De zwelling en stijfheid na een operatie komen voort uit de ophoping van vocht en eiwitresten in het zachte bindweefsel; serrapeptase ruimde ze sneller op.
OpmerkingenMeet de acute zwelling na een operatie over vijf dagen.
2024Klinische studieEfficacy and safety of serrapeptase on ankle sprain cases: a single center prospective comparative studyJournal of Clinical Orthopaedics and Trauma. Stamati A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek76 patiënten van 18 tot 53 jaar met een enkelverstuiking van graad II, behandeld met serrapeptase of paracetamol gedurende 10 dagen; oedeem gemeten met twee methoden en pijn op de VAS.
ResultatenSerrapeptase verminderde het enkeloedeem op dag 3 en dag 10 meer dan paracetamol, terwijl de pijn niet significant verschilde tussen de groepen. Het oedeem na een enkelverstuiking zit in de fascia en het bindweefsel rond het gewricht; serrapeptase verminderde het sneller dan een gewone pijnstiller.
OpmerkingenNiet gerandomiseerd; vergeleken met paracetamol.
2022ReviewSerratiopeptidase: an integrated view of multifaceted therapeutic enzymeBiomolecules. Nair SR, C SD.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van de eigenschappen, therapeutische toepassingen, productie en analyse van het enzym.
ResultatenBeschrijft serratiopeptidase als een veelgebruikt ontstekingsremmend enzym, een alternatief voor NSAID's, met gevestigd gebruik tegen zwelling na een operatie en voorgesteld bij artrose en andere aandoeningen. Een proteolytisch enzym dat ontstekingseiwitten en fibrineresten afbreekt, de ophoping die verdicht weefsel samengedrukt houdt.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
2017ReviewThe role of serratiopeptidase in the resolution of inflammationAsian Journal of Pharmaceutical Sciences. Tiwari M.
Populatie en onderwerp van het onderzoekNarratieve review.
ResultatenBeschrijft serratiopeptidase als een proteolytisch enzym met ontstekingsremmende, oedeemwerende en fibrinolytische activiteit en met een affiniteit voor cyclo-oxygenase-enzymen, en benadrukt tegelijk het gebrek aan bewijs en publicaties in vergelijking met klassieke geneesmiddelen. Een oedeemwerende en fibrinolytische activiteit is precies de werking die nodig is op een verdicht en gezwollen bindweefsel.
OpmerkingenNarratief overzichtsartikel.
Boswellia serrata6 studies
RolTemperd de ontsteking
2020Meta-analyseEffectiveness of Boswellia and Boswellia extract for osteoarthritis patients: a systematic review and meta-analysisBMC Complementary Medicine and Therapies. Yu G et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek7 gerandomiseerde studies, 545 artrosepatiënten; boswellia of het extract ervan tegenover placebo of een klassieke behandeling.
ResultatenIn vergelijking met de controlegroep verminderde boswellia de pijn (VAS WMD −8,33; WOMAC-pijn WMD −14,22, p = 0,0006) en de stijfheid (WOMAC-stijfheid WMD −10,04, p = 0,0007) en verbeterde het de functie (WOMAC-functie WMD −10,75; Lequesne-index WMD −2,27, beide p<0,00001). De auteurs raden een behandelduur van minstens vier weken aan. Stijfheid is een symptoom van de fascia; het algemene effect van boswellia op stijfheid is net zo duidelijk als zijn effect op pijn.
OpmerkingenGrote heterogeniteit tussen de studies; weinig studies.
2024Meta-analyseEfficacy of extracts of oleogum resin of Boswellia in the treatment of knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysisPhytotherapy Research. Dalmonte T et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek13 gerandomiseerde gecontroleerde studies bij knieartrose (850 patiënten met WOMAC-gegevens, 1.185 met VAS-gegevens).
ResultatenDe grootste gepoolde analyse over boswellia bij knieartrose. In vergelijking met placebo gaven boswellia-extracten duidelijk lagere WOMAC-scores, een resultaat bevestigd door meta-regressie. De auteurs benadrukken het belang voor mensen die NSAID's niet verdragen en pleiten voor nieuwe kwalitatief goede studies. Boswellia temperd de ontsteking die de vloeistof tussen de lagen van de fascia verdikt en de zenuwuiteinden daarin gevoelig maakt.
OpmerkingenHet gepoolde resultaat over alle vergelijkers heen (niet alleen placebo) werd beperkt door de heterogeniteit tussen de studies.
2024Gerandomiseerde gecontroleerde studieA standardized Boswellia serrata extract shows improvements in knee osteoarthritis within five days: a double-blind, randomized, three-arm, multi-center, placebo-controlled trialFrontiers in Pharmacology. Majeed A et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek105 patiënten bij wie net knieartrose was vastgesteld, willekeurig verdeeld over een placebo en twee doses van een op AKBA gestandaardiseerd extract gedurende 90 dagen; VAS, WOMAC, Lequesne-index, zesminutenlooptest en ontstekingsmarkers (TNF-α, hooggevoelige CRP, IL-6) op dag 0, 5, 30, 60 en 90.
ResultatenDe pijnscores verbeterden al op dag 5. Op dag 90 was de pijn op de VAS met 45,3 % en 61,9 % gedaald en was de totale WOMAC-score met 68,5 % en 73,6 % verbeterd bij de twee doses, terwijl de WOMAC-stijfheid met 65,6 % en 68,9 % verbeterde. Het TNF-α, de hooggevoelige CRP en de IL-6 in het bloed daalden bij de gesuppleerde deelnemers, en er werd geen enkele significante bijwerking vastgesteld. De ontstekingsmarkers die daalden, TNF-α, IL-6 en hooggevoelige CRP, zijn dezelfde signalen die het hyaluronzuur doen klonteren en de fascia doen verdichten.
OpmerkingenGefinancierd door de fabrikant van het extract.
2008Gerandomiseerde gecontroleerde studieA double blind, randomized, placebo controlled study of the efficacy and safety of 5-Loxin for treatment of osteoarthritis of the kneeArthritis Research & Therapy. Sengupta K et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek75 patiënten met knieartrose, willekeurig verdeeld over twee doses van een extract verrijkt met AKBA en een placebo gedurende 90 dagen; pijn en functie beoordeeld op dag 7, 30, 60 en 90, evenals MMP-3 in het gewrichtsvocht.
ResultatenBeide doses leidden aan het einde van de studie tot klinisch en statistisch significante verbeteringen van pijn en fysieke functie, met voordelen die al op dag 7 werden gemeld bij de hoogste dosis, en tot een daling van MMP-3, een enzym dat kraakbeen afbreekt, in het gewrichtsvocht. MMP-3 is een van de enzymen die de matrix van het bindweefsel afbreken; het verminderen ervan beschermt het raamwerk waarin de fascia haar water vasthoudt.
OpmerkingenGefinancierd door de fabrikant van het extract.
2011Gerandomiseerde gecontroleerde studieA double blind, randomized, placebo controlled clinical study evaluates the early efficacy of Aflapin in subjects with osteoarthritis of kneeInternational Journal of Medical Sciences. Vishal AA, Mishra A, Raychaudhuri SP.
Populatie en onderwerp van het onderzoek60 patiënten met knieartrose, willekeurig verdeeld over een samenstelling afgeleid van boswellia en een placebo gedurende 30 dagen; beoordeling op dag 5, 15 en 30.
ResultatenKlinisch en statistisch significante verbeteringen van de pijn- en fysieke-functiescores, met een significante verbetering die al na vijf dagen werd gemeld. Verlichting binnen vijf dagen is sneller dan een verandering in de structuur van het gewricht, wat wijst op een effect op de ontsteking van het zachte bindweefsel rond het gewricht.
OpmerkingenGefinancierd door de fabrikant van het extract; studie van 30 dagen.
2003Gerandomiseerde gecontroleerde studieEfficacy and tolerability of Boswellia serrata extract in treatment of osteoarthritis of knee: a randomized double blind placebo controlled trialPhytomedicine. Kimmatkar N et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek30 patiënten met knieartrose in een cross-overstudie, 8 weken per fase.
ResultatenAlle patiënten die het extract kregen, meldden minder kniepijn, betere kniebuiging en een grotere loopafstand, en zwellingen traden minder vaak op. De verschillen met placebo waren statistisch significant en volgens de auteurs klinisch relevant. De röntgenfoto's veranderden niet. Minder zwelling en meer beweging in het gewricht zonder verandering op de röntgenfoto: dat wijst op het zachte bindweefsel rond het gewricht, niet op het bot.
OpmerkingenKleine, oude studie.
Gotu kola (Centella asiatica)6 studies
RolVoedt de structuur van de fascia en temperd de ontsteking
2022Systematische reviewA systematic review of the effect of Centella asiatica on wound healingInternational Journal of Environmental Research and Public Health. Arribas-López E et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekVier klinische studies over centella asiatica bij wondgenezing, geanalyseerd volgens de PRISMA-methode.
ResultatenConcludeert dat centella asiatica de wondgenezing zou kunnen bevorderen door de vorming van nieuwe bloedvaten te verbeteren, dankzij het stimulerende effect op collageen I, de fibroblastgroeifactor en VEGF, en dat het een ontstekingsremmend effect heeft, zichtbaar aan de daling van IL-1β, IL-6, TNF-α, PGE2 en COX-2. Collageen I aanmaken en ontstekingscytokinen laten dalen: dat zijn de twee dingen die een verdichte fascia nodig heeft om haar raamwerk weer op te bouwen en tot rust te komen.
OpmerkingenVier studies, vooral met lokale toepassing.
2001Gerandomiseerde gecontroleerde studieTreatment of edema and increased capillary filtration in venous hypertension with total triterpenic fraction of Centella asiatica: a placebo-controlled, randomized, dose-ranging trialAngiology. De Sanctis MT et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoek52 patiënten met veneuze hypertensie, willekeurig verdeeld over twee doses orale centella-triterpenen en een placebo gedurende 4 weken, plus 10 gezonde personen; meting van de capillaire filtratiesnelheid, de enkelomtrek en het enkeloedeem.
ResultatenNa 4 weken waren de capillaire filtratiesnelheid, de enkelomtrek en het enkeloedeem significant gedaald bij de behandelde patiënten, meer bij de hoogste dosis, zonder significante verandering onder placebo. Capillaire lekkage en oedeem zijn vocht dat zich ophoopt in de oppervlakkige fascia en het bindweefsel; orale centella verminderde beide in vergelijking met placebo.
OpmerkingenOrale centella; veneus oedeem in plaats van een pijnaandoening.
2001Gerandomiseerde gecontroleerde studieTotal triterpenic fraction of Centella asiatica in the treatment of venous hypertension: a randomized trial using a combined microcirculatory modelAngiology. Incandela L et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekGerandomiseerde enkelblinde placebogecontroleerde studie waarin twee doses orale centella-triterpenen werden getest bij microangiopathie door veneuze hypertensie.
ResultatenDe objectieve tests van de microcirculatie (laser-Doppler, transcutane zuurstof en koolstofdioxide) verbeterden onder behandeling significant, zonder verandering onder placebo, en de symptoomscores verbeterden mee, vooral bij de hoogste dosis. Een betere microcirculatie betekent dat er meer water en voedingsstoffen in het weefsel aankomen: van die toevoer hangt de fascia af.
OpmerkingenOude studie; enkelblind.
2001Gerandomiseerde gecontroleerde studieFlight microangiopathy in medium- to long-distance flights: prevention of edema and microcirculation alterations with total triterpenic fraction of Centella asiaticaAngiology. Cesarone MR et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekPassagiers van 30 tot 50 jaar met een lichte tot matige veneuze aandoening, op vluchten van meer dan 3 uur, willekeurig verdeeld over orale centella-triterpenen en geen behandeling.
ResultatenDe snelheid van enkelzwelling en het oedeem waren significant lager in de behandelde groep (p<0,025), en de veranderingen in de microcirculatie die samenhangen met de duur van de vlucht waren minder uitgesproken. Zwelling van het onderbeen is vocht dat in de fascia en het bindweefsel wordt vastgehouden; orale centella beperkte het.
OpmerkingenGeen placebo (onbehandelde controlegroep).
2023ReviewTherapeutic properties and pharmacological activities of asiaticoside and madecassoside: a reviewJournal of Cellular and Molecular Medicine. Bandopadhyay S et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van de twee triterpeenglycosiden die kenmerkend zijn voor centella asiatica.
ResultatenMeldt wondhelende, ontstekingsremmende, antioxidatieve, antifibrotische en anti-artrotische activiteiten van asiaticoside en madecassoside, voornamelijk afkomstig uit preklinisch onderzoek, naast hun gevestigde gebruik bij huidproblemen en littekens. Een antifibrotische, ontstekingsremmende en collageenopbouwende activiteit: dat is de combinatie die een verstijfd bindweefsel nodig heeft.
OpmerkingenWeinig gegevens bij mensen.
2024ReviewTopical application of Centella asiatica in wound healing: recent insights into mechanisms and clinical efficacyPharmaceutics. Witkowska K et al.
Populatie en onderwerp van het onderzoekReview van de mechanismen en klinische studies van centella bij lokale toepassing.
ResultatenBeschrijft hoe asiaticoside, madecassoside, asiatinezuur en madecassinezuur de collageensynthese versterken, de ontsteking moduleren en antioxidatieve bescherming bieden. Dezelfde stoffen die in de huid het collageen stimuleren en de ontsteking temperen, werken in op het bindweefsel waaruit de fascia bestaat.
OpmerkingenUitsluitend lokale toepassing.
De stand van het onderzoek
Het onderzoek dat op deze pagina wordt gepresenteerd is echt, en het meeste is recent. De anatomie van de fascia en haar innervatie zijn vastgesteld. De verdichting berust op een duidelijk mechanisme, op een groeiend aantal beeldvormingsstudies die haar kunnen meten en op behandelstudies die aantonen dat ingrijpen op de fascia de pijn verlicht. De fascia is tegenwoordig een erkend zwaartepunt van het pijnonderzoek: de verkennende review van 2025 die in Deel A wordt gepresenteerd, benoemt chronische pijn als de belangrijkste richting van het vakgebied. Elk ingrediënt van Fluvia Hydra+™ steunt op gepubliceerd onderzoek voor de rol die het in de formule speelt, van gepoolde analyses van studies voor boswellia en hyaluronzuur tot placebogecontroleerde studies voor pijnboomschors, boor, serrapeptase en silicium.
Bijna alle studies die hier worden aangehaald zijn de afgelopen tien jaar gepubliceerd, en het beeldvormingsonderzoek dateert grotendeels van de laatste vijf. Daarom hoort de meerderheid van de mensen voor het eerst over de fascia. Deze pagina wordt bijgewerkt naarmate er nieuwe publicaties verschijnen.
Alle aangehaalde studies zijn onafhankelijk gepubliceerd, door vakgenoten beoordeeld en openbaar controleerbaar. Fluvia heeft geen enkel van de op deze pagina gepresenteerde onderzoeken gefinancierd, ontworpen of uitgevoerd. Wanneer een studie is gefinancierd door de fabrikant van een getest ingrediënt, is dat in de bijbehorende fiche vermeld. De aanwezigheid van een studie op deze pagina vormt geen therapeutische bewering. Fluvia Hydra+™ is een voedingssupplement en is niet bedoeld om een ziekte te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen.
Geen enkele studie komt overeen. Wis de filters om alles weer te geven.